ശ്രീമദനഗോപാലസ്തോത്രം
വനഭുവി രവികന്യാസ്വച്ഛകച്ഛാലിപാലി
ധ്വനിയുതവരതീർഥദ്വാദശാദിത്യകുഞ്ജേ .
സകനകമണിവേദീമധ്യമധ്യാധിരൂഢഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 1..
സുഭഗനവശിഖണ്ഡഭ്രാജദുഷ്ണീഷഹാരാ-
ങ്ഗദവലയസമുദ്രാധ്വാനമഞ്ജീരരമ്യഃ .
വസനഘുസൃണചർചാമല്ലികോല്ലാസിതാംഗഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 2..
കടികൃതവരഭംഗന്യസ്തജംഘാന്യജംഘഃ
കരയുഗധൃതവംശീം ന്യസ്തബിംബാധരാഗ്രേ .
സുമധുരമതിതിര്യഗ്ഗ്രീവയാ വാദയംസ്താം
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 3..
വിധികൃതവിധുസൃഷ്ടിവ്യർഥതാകാരിവക്ത്ര
ദ്യുതിലവഹൃതരാധാസ്ഥൂലമാനാന്ധകാരഃ .
സ്മിതലപിതമധൂല്യോന്മാദിതൈതദ്ധൃഷീകഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 4..
ശരദുദിതസരോജവ്രാതവിത്രാസിനേത്രഽ-
ന്ചലകുടിലകടാക്ഷൈർമന്ദരോഡ്ഡണ്ഡചാലൈഃ .
ഝടിതി മഥിതരാധാസ്വാന്തദുഗ്ധാർണവാന്തഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 5..
കുടിലചടുലചില്ലീവല്ലിലാസ്യേന ലബ്ധ
പ്രഥിതസകലസാധ്വീധർമരത്നപ്രസാദഃ .
തിലകവദലികേന ധ്വസ്തകാമേഷുചാപഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 6..
ശുകയുവവരചഞ്ചുപ്രാംശുനാസാംശുസിന്ധൗ
ജനിതകുലവധൂടീദൃഷ്ടിമത്സ്യീവിഹാരഃ .
സ്മിതലവയുതരാധാജല്പമന്ത്രോന്മദാന്തഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 7..
വികസദധരബന്ധൂകാന്തരുഡ്ഡീയ ഗന്ധൈഃ
പതിതമുപ വിധർതും രാധികാചിത്തഭൃംഗം .
ദശനരുചിഗുണാഗ്രേ ദത്തതത്സീധുചാരഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 8..
ശ്രവണമദനകന്ദപ്രേക്ഷണോഡ്ഡീനരാധാ
ധൃതിവിഭവവിഹംഗേ ന്യസ്തനേത്രാന്തബാണഃ .
അലകമധുപദത്തദ്യോതമാധ്വീകസത്രഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 9..
പരിമലരുചിപാലീശാലിഗാന്ധർവികോദ്യ-
ന്മുഖകമലമധൂലീപാനമത്തദ്വിരേഫഃ .
മുകുരജയികപോലേ മൃഗ്യതാചുംബബിംബഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 10..
മകരമുഖസദൃക്ഷസ്വർണവർണാവതംസ
പ്രചലനഹൃതരാധാസർവശാരീരധർമഃ .
തദതിചലദൃഗന്തസ്വസ്ഥവംശേ ധൃതാക്ഷഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 11..
ഹരിമണികൃതശംഖശ്ലാഘിതോല്ലംഘിലേഖാ
ത്രയരുചിവൃതകണ്ഠസ്യോപകണ്ഠേ മണീന്ദ്രം .
ദധദിഹ പരിരബ്ധും രാധികാം ബിംബിതാം ച
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 12..
കുവലയകൃതവക്ഷസ്തല്പമുച്ചം ദധാനഃ
ശ്രമവിലുലിതരാധാസ്വാപനായൈവ നവ്യം .
ഭുജയുഗമപി ദിവ്യം തത്പ്രകാണ്ഡോപധാനം
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 13..
രുചിരജഠരപത്രേ ചിത്രനാഭീതടോദ്യ-
ത്തനുരുഹതതിനാമ്നീം ബല്ലവീവൃന്ദഭുക്ത്യൈ .
സ്മരനൃപതിസമുദ്രസ്വാക്ഷരാലീം ദധാനഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 14..
യുവതിഹൃദലസേഭപ്രൗഢബന്ധായ കാമ
സ്ഥപിതചിതരസോരുസ്തംഭജൃംഭാഭിരാമഃ .
മരകതകടജൈത്രഫുല്ലജാനുപ്രസന്നഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 15..
പ്രണയനവമധൂനാം പാനമാത്രൈകഗത്യാ
സകലകരണജീവ്യം രാധികാമത്തഭൃംഗ്യാഃ .
അരുണചരണകഞ്ജദ്വന്ദ്വമുല്ലാസ്യ പശ്യ-
ന്സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 16..
അതുലവിലസദംഗശ്രേണിവിന്യാസഭംഗ്യാ
ഗ്ലപിതമദനകോടിസ്ഫാരസൗന്ദര്യകീർതിഃ .
ബലലവഹതമത്താപാരപാരീന്ദ്രദർപഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 17..
തരണിദുഹിതൃകച്ഛേ സ്വച്ഛപാഥോദധാമാ
സമുദിതനവകാമാഭിരരാമാവലീണാം .
തഡിദതിരുചിബാഹുസ്ഫുർജദംസോഽതിജൃംഭ-
ന്സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 18..
നവതരുണിമഭട്ടാചാര്യവര്യേണ ശാസ്ത്രം
മനസിജമുനി കൢപ്തം ന്യായമധ്യാപിതാഭിഃ .
നവനവയുവതീഭിർബിഭ്രദുദ്ഗ്രാഹമസ്മി-
ന്സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 19..
രതിമതിരചയന്ത്യാ രാധികാനർമകാന്ത്യാ
സ്ഥഗിതവചനദർപഃ സ്ഫാരിതാന്യപ്രസംഗഃ .
ഖരമതിലലിതാസ്യേ കിഞ്ചിദഞ്ചത്സ്മിതാക്ഷഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 20..
സവിധരമിതരാധഃ സാഗ്രജസ്നിഗ്ധരൂപ
പ്രണയരുചിരചന്ദ്രഃ കുഞ്ജഖേലാവിതന്ദ്രഃ .
രചിതജനചകോരപ്രേമപീയൂഷവർഷഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 21..
മദനവലിതഗോപാലസ്യ യഃ സ്തോത്രമേത-
ത്പഠതി സുമതിരുദ്യദ്ദൈന്യവന്യാഭിഷിക്തഃ .
സ ഖലു വിഷയരാഗം സൗരിഭാഗം വിഹായ
പ്രതിജനി ലഭതേ തത്പാദകഞ്ജാനുരാഗം .. 22..
ഇതി ശ്രീരഘുനാഥദാസഗോസ്വാമിവിരചിതസ്തവാവല്യാം
ശ്രീമദനഗോപാലസ്തോത്രം സമ്പൂർണം .
----------------------------------------------------------
ഗൗഡീയ വൈഷ്ണവ ആചാര്യനായ ശ്രീ രഘുനാഥദാസ ഗോസ്വാമികൾ
രചിച്ച 'സ്തവാവലി'യിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ശ്രീ മദനഗോപാല സ്തോത്രത്തിന്റെ
ശ്ലോകം തിരിച്ചുള്ള മലയാളം അർത്ഥം:
ശ്ലോകം 1
വനഭുവി രവികന്യാസ്വച്ഛകച്ഛാലിപാലി-
ധ്വനിയുതവരതീർഥദ്വാദശാദിത്യകുഞ്ജേ .
സകനകമണിവേദീമധ്യമധ്യാധിരൂഢഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 1..
അർത്ഥം:
വൃന്ദാവനഭൂമിയിൽ, യമുനയുടെ തെളിഞ്ഞ തീരത്ത് മധുരമായി
മൂളുന്ന വണ്ടുകളുടെ നാദം നിറഞ്ഞതും പവിത്രവുമായ ദ്വാദശാദിത്യ
തീർത്ഥത്തിലെ നികുഞ്ജത്തിൽ, രത്നങ്ങളും സ്വർണ്ണവും പതിച്ച
വേദിക്ക് നടുവിൽ ആസനസ്ഥനായി, മന്മഥനെയും മോഹിപ്പിക്കുന്ന
അനുപമനായ ഏതോ ഒരു മദനഗോപാലൻ സ്വയം പ്രകാശിച്ചു ശോഭിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 2
സുഭഗനവശിഖണ്ഡഭ്രാജദുഷ്ണീഷഹാരാ-
ങ്ഗദവലയസമുദ്രാധ്വാനമഞ്ജീരരമ്യഃ .
വസനഘുസൃണചർചാമല്ലികോല്ലാസിതാംഗഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 2..
അർത്ഥം:
നവമയിൽപ്പീലി തിളങ്ങുന്ന തലപ്പാവും, മുത്തുമാലകളും, തോൾവളകളും,
കൈവളകളും, സമുദ്രനാദം പോലെ മനോഹരമായി ചിലമ്പുന്ന കാൽത്തളകളും
അണിഞ്ഞവനും; പീതാംബരം, കുങ്കുമച്ചാർത്ത്, മുല്ലപ്പൂമാലകൾ എന്നിവയാൽ
ശോഭിക്കുന്ന അംഗങ്ങളോടുകൂടിയവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ പ്രകാശിച്ചു വിളങ്ങുന്നു.
ശ്ലോകം 3
കടികൃതവരഭംഗന്യസ്തജംഘാന്യജംഘഃ
കരയുഗധൃതവംശീം ന്യസ്തബിംബാധരാഗ്രേ .
സുമധുരമതിതിര്യഗ്ഗ്രീവയാ വാദയംസ്താം
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 3..
അർത്ഥം:
അരക്കെട്ട് ഒതുക്കി മനോഹരമായി ത്രിഭംഗിയിൽ നിന്ന് ഒരു കാലിന്മേൽ
മറ്റേ കാൽ പിണച്ചുവെച്ച്, ഇരുകരങ്ങളാലും പുല്ലാങ്കുഴൽ പിടിച്ച്
കോവൽക്കനിപോലുള്ള അധരങ്ങളിൽ ചേർത്ത്, കഴുത്ത് അല്പം ചരിച്ച്
അതീവ മാധുര്യത്തോടെ വേണുനാദം പൊഴിക്കുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ ശോഭിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 4
വിധികൃതവിധുസൃഷ്ടിവ്യർഥതാകാരിവക്ത്ര
ദ്യുതിലവഹൃതരാധാസ്ഥൂലമാനാന്ധകാരഃ .
സ്മിതലപിതമധൂല്യോന്മാദിതൈതദ്ധൃഷീകഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 4..
അർത്ഥം:
ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ച ചന്ദ്രനെപ്പോലും വ്യർത്ഥമാക്കുന്ന മുഖകാന്തിയുടെ
ഒരംശം കൊണ്ട് രാധാദേവിയുടെ തീവ്രമായ പ്രണയമാനമാകുന്ന അന്ധകാരത്തെ
അകറ്റുന്നവനും, പുഞ്ചിരി കലർന്ന സംഭാഷണമാകുന്ന പൂന്തേൻ നൽകി
രാധയുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ആനന്ദോന്മത്തമാക്കുന്നവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.
ശ്ലോകം 5
ശരദുദിതസരോജവ്രാതവിത്രാസിനേത്രഽ-
ന്ചലകുടിലകടാക്ഷൈർമന്ദരോഡ്ഡണ്ഡചാലൈഃ .
ഝടിതി മഥിതരാധാസ്വാന്തദുഗ്ധാർണവാന്തഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 5..
അർത്ഥം:
ശരത്കാല താമരപ്പൂക്കളെ ലജ്ജിപ്പിക്കുന്ന കണ്ണുകളുടെ കോണിൽ
നിന്നുള്ള കുസൃതിനിറഞ്ഞ കടാക്ഷങ്ങളാകുന്ന മന്ദരപർവ്വതം കൊണ്ട്,
രാധയുടെ ഹൃദയമാകുന്ന പാൽക്കടലിനെ ക്ഷണനേരംകൊണ്ട് മഥിച്ച്
പ്രേമാമൃതം പുറത്തെടുക്കുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 6
കുടിലചടുലചില്ലീവല്ലിലാസ്യേന ലബ്ധ
പ്രഥിതസകലസാധ്വീധർമരത്നപ്രസാദഃ .
തിലകവദലികേന ധ്വസ്തകാമേഷുചാപഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 6..
അർത്ഥം:
വില്ലുപോലുള്ള പുരികക്കൊടികളുടെ ചഞ്ചലമായ നൃത്തം കൊണ്ട്
വ്രജത്തിലെ കുലവധുക്കളുടെ ധർമ്മമാകുന്ന രത്നത്തെ അപഹരിച്ചവനും,
നെറ്റിയിലെ തിലകശോഭയാൽ സാക്ഷാൽ കാമദേവന്റെ
പുഷ്പധനുസ്സിനെപ്പോലും തോൽപ്പിച്ചവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ ശോഭിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 7
ശുകയുവവരചഞ്ചുപ്രാംശുനാസാംശുസിന്ധൗ
ജനിതകുലവധൂടീദൃഷ്ടിമത്സ്യീവിഹാരഃ .
സ്മിതലവയുതരാധാജല്പമന്ത്രോന്മദാന്തഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 7..
അർത്ഥം:
തത്തച്ചുണ്ടുപോലുള്ള ഉന്നതമായ നാസികയുടെ കാന്തിയാകുന്ന
സാഗരത്തിൽ ഗോപസ്ത്രീകളുടെ നയനങ്ങളാകുന്ന മത്സ്യങ്ങളെ
നീന്തിത്തുടിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവനും, രാധയുടെ മന്ദഹാസം
കലർന്ന സംഭാഷണമാകുന്ന മന്ത്രത്താൽ അന്തരംഗം
പ്രേമവിവശമായവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.
ശ്ലോകം 8
വികസദധരബന്ധൂകാന്തരുഡ്ഡീയ ഗന്ധൈഃ
പതിതമുപ വിധർതും രാധികാചിത്തഭൃംഗം .
ദശനരുചിഗുണാഗ്രേ ദത്തതത്സീധുചാരഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 8..
അർത്ഥം:
ഉച്ചപ്പൂവുപോലെ വിടർന്ന ചുവന്ന അധരങ്ങളുടെ സുഗന്ധം നുകരാൻ
പറന്നെത്തിയ രാധയുടെ ചിത്തമാകുന്ന വണ്ടിനെ പിടിച്ചുനിർത്താനെന്നോണം,
തിളങ്ങുന്ന പല്ലുകളുടെ അഗ്രത്തിൽ അധരാമൃതമെന്ന ഇര നൽകി
വശീകരിക്കുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 9
ശ്രവണമദനകന്ദപ്രേക്ഷണോഡ്ഡീനരാധാ
ധൃതിവിഭവവിഹംഗേ ന്യസ്തനേത്രാന്തബാണഃ .
അലകമധുപദത്തദ്യോതമാധ്വീകസത്രഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 9..
അർത്ഥം:
തന്റെ ചെവിവരെയെത്തുന്ന കടാക്ഷങ്ങളാൽ രാധയുടെ
മനക്കരുത്താകുന്ന (ധൈര്യമാകുന്ന) പക്ഷിയെ വീഴ്ത്താൻ
നയനാഗ്രമെന്ന അമ്പെയ്യുന്നവനും, മുഖത്തെ ചുരുൾമുടികളാകുന്ന
വണ്ടുകൾക്ക് തേൻസദ്യയൊരുക്കുന്ന മുഖപത്മമുള്ളവനുമായ
ആ മദനഗോപാലൻ ശോഭിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 10
പരിമലരുചിപാലീശാലിഗാന്ധർവികോദ്യ-
ന്മേഖകമലമധൂലീപാനമത്തദ്വിരേഫഃ .
മുകുരജയികപോലേ മൃഗ്യതാചുംബബിംബഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 10..
അർത്ഥം:
സൗരഭ്യം പരത്തുന്ന രാധാദേവിയുടെ (ഗാന്ധർവ്വികയുടെ)
മുഖകമലത്തിലെ പ്രേമമാധുര്യമാകുന്ന തേൻ നുകർന്ന് മദിച്ച
വണ്ടായി മാറിയവനും, കണ്ണാടിയെ വെല്ലുന്ന രാധയുടെ കവിളുകളിൽ
ചുംബനമുദ്രകൾ പതിപ്പിക്കാൻ കൊതിക്കുന്നവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.
ശ്ലോകം 11
മകരമുഖസദൃക്ഷസ്വർണവർണാവതംസ
പ്രചലനഹൃതരാധാസർവശാരീരധർമഃ .
തദതിചലദൃഗന്തസ്വസ്ഥവംശേ ധൃതാക്ഷഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 11..
അർത്ഥം:
ചെവികളിൽ ആടുന്ന സ്വർണ്ണനിറത്തിലുള്ള മകരകുണ്ഡലങ്ങളുടെ
ചലനത്താൽ രാധയുടെ സർവ്വ ശരീരബോധത്തെയും ഹരിച്ചവനും,
രാധയുടെ ചഞ്ചലമായ കടാക്ഷങ്ങളിലേക്ക് കൺപാർത്ത് പുല്ലാങ്കുഴലിൽ
വിരലമർത്തുന്നവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 12
ഹരിമണികൃതശംഖശ്ലാഘിതോല്ലംഘിലേഖാ
ത്രയരുചിവൃതകണ്ഠസ്യോപകണ്ഠേ മണീന്ദ്രം .
ദധദിഹ പരിരബ്ധും രാധികാം ബിംബിതാം ച
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 12..
അർത്ഥം:
നീലമണികൾ കൊണ്ടുള്ള ശംഖിനെ വെല്ലുന്നതും മൂന്നു
രേഖകളുള്ളതുമായ കഴുത്തിൽ, രാധയുടെ രൂപം പ്രതിഫലിക്കുന്ന
കൗസ്തുഭരത്നം ചാർത്തി, ആ പ്രതിബിംബത്തെപ്പോലും ആലിംഗനം
ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.
ശ്ലോകം 13
കുവലയകൃതവക്ഷസ്തല്പമുച്ചം ദധാനഃ
ശ്രമവിലുലിതരാധാസ്വാപനായൈവ നവ്യം .
ഭുജയുഗമപി ദിവ്യം തത്പ്രകാണ്ഡോപധാനം
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 13..
അർത്ഥം:
ലീലാപരവശയായി തളർന്ന രാധയ്ക്ക് വിശ്രമിക്കാൻ നീലോത്പലങ്ങൾ
കൊണ്ടുള്ള വിരിപ്പുപോലെ വിസ്തൃതമായ മാറിടം ഒരുക്കിവെച്ചവനും,
തന്റെ ദിവ്യമായ കൈകളെ അവൾക്ക് തലയിണയായി
നൽകുന്നവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ ശോഭിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 14
രുചിരജഠരപത്രേ ചിത്രനാഭീതടോദ്യ-
ത്തനുരുഹതതിനാമ്നീം ബല്ലവീവൃന്ദഭുക്ത്യൈ .
സ്മരനൃപതിസമുദ്രസ്വാക്ഷരാലീം ദധാനഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 14..
അർത്ഥം:
സുന്ദരമായ ഉദരത്തിൽ, നാഭീതടത്തിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന
രോമാവലിയാകുന്ന ലിപികളാൽ, ഗോപികമാർക്ക് ആനന്ദം
നൽകാനായി സാക്ഷാൽ കാമദേവൻ പതിച്ച മുദ്രയും കൈയൊപ്പും
പോലെ ശോഭിക്കുന്ന രേഖകളുള്ള ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.
ശ്ലോകം 15
യുവതിഹൃദലസേഭപ്രൗഢബന്ധായ കാമ
സ്ഥപിതചിതരസോരുസ്തംഭജൃംഭാഭിരാമഃ .
മരകതകടജൈത്രഫുല്ലജാനുപ്രസന്നഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 15..
അർത്ഥം:
യുവതികളുടെ ഹൃദയമാകുന്ന മദയാനയെ കെട്ടിയിടാനായി
കാമദേവൻ സ്ഥാപിച്ച വാഴത്തണ്ടുപോലുള്ള തുടകളോടുകൂടിയവനും,
മരതകശിലകളെ തോൽപ്പിക്കുന്ന കാൽമുട്ടുകളാൽ
സുന്ദരനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 16
പ്രണയനവമധൂനാം പാനമാത്രൈകഗത്യാ
സകലകരണജീവ്യം രാധികാമത്തഭൃംഗ്യാഃ .
അരുണചരണകഞ്ജദ്വന്ദ്വമുല്ലാസ്യ പശ്യ-
ന്സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 16..
അർത്ഥം:
രാധയാകുന്ന വണ്ടിന് പ്രാണൻ നിലനിർത്താൻ അനുരാഗമാകുന്ന
പുതുതേൻ നൽകുന്നതും ചുവന്ന താമരപോലുള്ളതുമായ തന്റെ
തൃപ്പാദങ്ങളെ ആനന്ദത്തോടെ സ്വയം നോക്കിക്കാണുന്ന
ആ മദനഗോപാലൻ ശോഭിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 17
അതുലവിലസദംഗശ്രേണിവിന്യാസഭംഗ്യാ
ഗ്ലപിതമദനകോടിസ്ഫാരസൗന്ദര്യകീർതിഃ .
ബലലവഹതമത്താപാരപാരീന്ദ്രദർപഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 17..
അർത്ഥം:
തുല്യതയില്ലാത്ത ശരീരഭംഗിയുടെ വിന്യാസം കൊണ്ട് കോടിക്കണക്കിന്
കാമദേവന്മാരുടെ സൗന്ദര്യഗർവ്വിനെ ഇല്ലാതാക്കിയവനും, തന്റെ
തുച്ഛമായ കരുത്തുകൊണ്ട് മദോന്മത്തരായ സിംഹങ്ങളുടെ അഹങ്കാരത്തെപ്പോലും
അടക്കിയവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.
ശ്ലോകം 18
തരണിദുഹിതൃകച്ഛേ സ്വച്ഛപാഥോദധാമാ
സമുദിതനവകാമാഭിരരാമാവലീണാം .
തഡിദതിരുചിബാഹുസ്ഫുർജദംസോഽതിജൃംഭ-
ന്സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 18..
അർത്ഥം:
യമുനാതീരത്ത് പുതിയ മഴമേഘം പോലെ ശ്യാമവർണ്ണനായി,
അനുരാഗം നിറഞ്ഞ ഗോപികമാരാകുന്ന മിന്നൽപ്പിണരുകൾ
പോലുള്ള കൈകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട തോളുകളോടെ അതിശോഭയോടെ
വിളങ്ങുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 19
നവതരുണിമഭട്ടാചാര്യവര്യേണ ശാസ്ത്രം
മനസിജമുനി കൢപ്തം ന്യായമധ്യാപിതാഭിഃ .
നവനവയുവതീഭിർബിഭ്രദുദ്ഗ്രാഹമസ്മി-
ന്സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 19..
അർത്ഥം:
നവയൗവനമാകുന്ന ആചാര്യനാൽ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട കാമശാസ്ത്രമാകുന്ന
ന്യായശാസ്ത്രം അഭ്യസിച്ച ഗോപികമാരുമായി പ്രേമകലഹത്തിലും
വാദപ്രതിവാദങ്ങളിലും ആനന്ദത്തോടെ ഏർപ്പെടുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.
ശ്ലോകം 20
രതിമതിരചയന്ത്യാ രാധികാനർമകാന്ത്യാ
സ്ഥഗിതവചനദർപഃ സ്ഫാരിതാന്യപ്രസംഗഃ .
ഖരമതിലലിതാസ്യേ കിഞ്ചിദഞ്ചത്സ്മിതാക്ഷഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 20..
അർത്ഥം:
രാധയുടെ പരിഹാസവാക്കുകളുടെ കാന്തിയാൽ സംഭാഷണത്തിൽ
തോറ്റ് വാഗ്സാമർത്ഥ്യം സ്തംഭിച്ചുപോയപ്പോൾ, പ്രസംഗം മാറ്റിവെച്ച്
ലളിതാസഖിയുടെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കി കണ്ണുകളിൽ പുഞ്ചിരി
ഒളിപ്പിക്കുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ ശോഭിക്കുന്നു.
ശ്ലോകം 21
സവിധരമിതരാധഃ സാഗ്രജസ്നിഗ്ധരൂപ
പ്രണയരുചിരചന്ദ്രഃ കുഞ്ജഖേലാവിതന്ദ്രഃ .
രചിതജനചകോരപ്രേമപീയൂഷവർഷഃ
സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 21..
അർത്ഥം:
അരികിലുള്ള രാധയെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവനും, ജ്യേഷ്ഠനായ
ബലരാമന് പ്രിയങ്കരനും, നികുഞ്ജലീലകളിൽ സദാ ഉത്സാഹിയായവനും,
ഭക്തരാകുന്ന ചകോരപ്പക്ഷികൾക്ക് പ്രേമാമൃതം വർഷിക്കുന്ന
ചന്ദ്രനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.
ശ്ലോകം 22 (ഫലശ്രുതി)
മദനവലിതഗോപാലസ്യ യഃ സ്തോത്രമേത-
ത്പഠതി സുമതിരുദ്യദ്ദൈന്യവന്യാഭിഷിക്തഃ .
സ ഖലു വിഷയരാഗം സൗരിഭാഗം വിഹായ
പ്രതിജനി ലഭതേ തത്പാദകഞ്ജാനുരാഗം .. 22..
അർത്ഥം:
മദനഗോപാലന്റെ ഈ ദിവ്യസ്തോത്രം അത്യന്തം വിനയത്തോടും
കാർപ്പണ്യത്തോടും (ദൈന്യഭാവത്തോടും) കൂടി ഏതൊരു സജ്ജനം
നിത്യവും ജപിക്കുന്നുവോ, അവൻ ഭൗതിക വിഷയങ്ങളിലുള്ള
ആസക്തിയെയും യമഭയത്തെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ
ഭഗവാന്റെ പാദപത്മങ്ങളിലുള്ള പരമമായ പ്രേമഭക്തിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
No comments:
Post a Comment