Monday, May 11, 2026

SREE MADANAGOPALA STHOTHRAM

 

ശ്രീമദനഗോപാലസ്തോത്രം

വനഭുവി രവികന്യാസ്വച്ഛകച്ഛാലിപാലി ധ്വനിയുതവരതീർഥദ്വാദശാദിത്യകുഞ്ജേ . സകനകമണിവേദീമധ്യമധ്യാധിരൂഢഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 1.. സുഭഗനവശിഖണ്ഡഭ്രാജദുഷ്ണീഷഹാരാ- ങ്ഗദവലയസമുദ്രാധ്വാനമഞ്ജീരരമ്യഃ . വസനഘുസൃണചർചാമല്ലികോല്ലാസിതാംഗഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 2.. കടികൃതവരഭംഗന്യസ്തജംഘാന്യജംഘഃ കരയുഗധൃതവംശീം ന്യസ്തബിംബാധരാഗ്രേ . സുമധുരമതിതിര്യഗ്ഗ്രീവയാ വാദയംസ്താം സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 3.. വിധികൃതവിധുസൃഷ്ടിവ്യർഥതാകാരിവക്ത്ര ദ്യുതിലവഹൃതരാധാസ്ഥൂലമാനാന്ധകാരഃ . സ്മിതലപിതമധൂല്യോന്മാദിതൈതദ്ധൃഷീകഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 4.. ശരദുദിതസരോജവ്രാതവിത്രാസിനേത്രഽ- ന്ചലകുടിലകടാക്ഷൈർമന്ദരോഡ്ഡണ്ഡചാലൈഃ . ഝടിതി മഥിതരാധാസ്വാന്തദുഗ്ധാർണവാന്തഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 5.. കുടിലചടുലചില്ലീവല്ലിലാസ്യേന ലബ്ധ പ്രഥിതസകലസാധ്വീധർമരത്നപ്രസാദഃ . തിലകവദലികേന ധ്വസ്തകാമേഷുചാപഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 6.. ശുകയുവവരചഞ്ചുപ്രാംശുനാസാംശുസിന്ധൗ ജനിതകുലവധൂടീദൃഷ്ടിമത്സ്യീവിഹാരഃ . സ്മിതലവയുതരാധാജല്പമന്ത്രോന്മദാന്തഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 7.. വികസദധരബന്ധൂകാന്തരുഡ്ഡീയ ഗന്ധൈഃ പതിതമുപ വിധർതും രാധികാചിത്തഭൃംഗം . ദശനരുചിഗുണാഗ്രേ ദത്തതത്സീധുചാരഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 8.. ശ്രവണമദനകന്ദപ്രേക്ഷണോഡ്ഡീനരാധാ ധൃതിവിഭവവിഹംഗേ ന്യസ്തനേത്രാന്തബാണഃ . അലകമധുപദത്തദ്യോതമാധ്വീകസത്രഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 9.. പരിമലരുചിപാലീശാലിഗാന്ധർവികോദ്യ- ന്മുഖകമലമധൂലീപാനമത്തദ്വിരേഫഃ . മുകുരജയികപോലേ മൃഗ്യതാചുംബബിംബഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 10.. മകരമുഖസദൃക്ഷസ്വർണവർണാവതംസ പ്രചലനഹൃതരാധാസർവശാരീരധർമഃ . തദതിചലദൃഗന്തസ്വസ്ഥവംശേ ധൃതാക്ഷഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 11.. ഹരിമണികൃതശംഖശ്ലാഘിതോല്ലംഘിലേഖാ ത്രയരുചിവൃതകണ്ഠസ്യോപകണ്ഠേ മണീന്ദ്രം . ദധദിഹ പരിരബ്ധും രാധികാം ബിംബിതാം ച സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 12.. കുവലയകൃതവക്ഷസ്തല്പമുച്ചം ദധാനഃ ശ്രമവിലുലിതരാധാസ്വാപനായൈവ നവ്യം . ഭുജയുഗമപി ദിവ്യം തത്പ്രകാണ്ഡോപധാനം സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 13.. രുചിരജഠരപത്രേ ചിത്രനാഭീതടോദ്യ- ത്തനുരുഹതതിനാമ്നീം ബല്ലവീവൃന്ദഭുക്ത്യൈ . സ്മരനൃപതിസമുദ്രസ്വാക്ഷരാലീം ദധാനഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 14.. യുവതിഹൃദലസേഭപ്രൗഢബന്ധായ കാമ സ്ഥപിതചിതരസോരുസ്തംഭജൃംഭാഭിരാമഃ . മരകതകടജൈത്രഫുല്ലജാനുപ്രസന്നഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 15.. പ്രണയനവമധൂനാം പാനമാത്രൈകഗത്യാ സകലകരണജീവ്യം രാധികാമത്തഭൃംഗ്യാഃ . അരുണചരണകഞ്ജദ്വന്ദ്വമുല്ലാസ്യ പശ്യ- ന്സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 16.. അതുലവിലസദംഗശ്രേണിവിന്യാസഭംഗ്യാ ഗ്ലപിതമദനകോടിസ്ഫാരസൗന്ദര്യകീർതിഃ . ബലലവഹതമത്താപാരപാരീന്ദ്രദർപഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 17.. തരണിദുഹിതൃകച്ഛേ സ്വച്ഛപാഥോദധാമാ സമുദിതനവകാമാഭിരരാമാവലീണാം . തഡിദതിരുചിബാഹുസ്ഫുർജദംസോഽതിജൃംഭ- ന്സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 18.. നവതരുണിമഭട്ടാചാര്യവര്യേണ ശാസ്ത്രം മനസിജമുനി കൢപ്തം ന്യായമധ്യാപിതാഭിഃ . നവനവയുവതീഭിർബിഭ്രദുദ്ഗ്രാഹമസ്മി- ന്സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 19.. രതിമതിരചയന്ത്യാ രാധികാനർമകാന്ത്യാ സ്ഥഗിതവചനദർപഃ സ്ഫാരിതാന്യപ്രസംഗഃ . ഖരമതിലലിതാസ്യേ കിഞ്ചിദഞ്ചത്സ്മിതാക്ഷഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 20.. സവിധരമിതരാധഃ സാഗ്രജസ്നിഗ്ധരൂപ പ്രണയരുചിരചന്ദ്രഃ കുഞ്ജഖേലാവിതന്ദ്രഃ . രചിതജനചകോരപ്രേമപീയൂഷവർഷഃ സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 21.. മദനവലിതഗോപാലസ്യ യഃ സ്തോത്രമേത- ത്പഠതി സുമതിരുദ്യദ്ദൈന്യവന്യാഭിഷിക്തഃ . സ ഖലു വിഷയരാഗം സൗരിഭാഗം വിഹായ പ്രതിജനി ലഭതേ തത്പാദകഞ്ജാനുരാഗം .. 22.. ഇതി ശ്രീരഘുനാഥദാസഗോസ്വാമിവിരചിതസ്തവാവല്യാം ശ്രീമദനഗോപാലസ്തോത്രം സമ്പൂർണം .

----------------------------------------------------------

ഗൗഡീയ വൈഷ്ണവ ആചാര്യനായ ശ്രീ രഘുനാഥദാസ ഗോസ്വാമികൾ

രചിച്ച 'സ്തവാവലി'യിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ശ്രീ മദനഗോപാല സ്തോത്രത്തിന്റെ

ശ്ലോകം തിരിച്ചുള്ള മലയാളം അർത്ഥം:

ശ്ലോകം 1

വനഭുവി രവികന്യാസ്വച്ഛകച്ഛാലിപാലി-

ധ്വനിയുതവരതീർഥദ്വാദശാദിത്യകുഞ്ജേ .

സകനകമണിവേദീമധ്യമധ്യാധിരൂഢഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 1..

അർത്ഥം:

വൃന്ദാവനഭൂമിയിൽ, യമുനയുടെ തെളിഞ്ഞ തീരത്ത് മധുരമായി

മൂളുന്ന വണ്ടുകളുടെ നാദം നിറഞ്ഞതും പവിത്രവുമായ ദ്വാദശാദിത്യ

തീർത്ഥത്തിലെ നികുഞ്ജത്തിൽ, രത്നങ്ങളും സ്വർണ്ണവും പതിച്ച

വേദിക്ക് നടുവിൽ ആസനസ്ഥനായി, മന്മഥനെയും മോഹിപ്പിക്കുന്ന

അനുപമനായ ഏതോ ഒരു മദനഗോപാലൻ സ്വയം പ്രകാശിച്ചു ശോഭിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 2

സുഭഗനവശിഖണ്ഡഭ്രാജദുഷ്ണീഷഹാരാ-

ങ്ഗദവലയസമുദ്രാധ്വാനമഞ്ജീരരമ്യഃ .

വസനഘുസൃണചർചാമല്ലികോല്ലാസിതാംഗഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 2..

അർത്ഥം:

നവമയിൽപ്പീലി തിളങ്ങുന്ന തലപ്പാവും, മുത്തുമാലകളും, തോൾവളകളും,

കൈവളകളും, സമുദ്രനാദം പോലെ മനോഹരമായി ചിലമ്പുന്ന കാൽത്തളകളും

അണിഞ്ഞവനും; പീതാംബരം, കുങ്കുമച്ചാർത്ത്, മുല്ലപ്പൂമാലകൾ എന്നിവയാൽ

ശോഭിക്കുന്ന അംഗങ്ങളോടുകൂടിയവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ പ്രകാശിച്ചു വിളങ്ങുന്നു.

ശ്ലോകം 3

കടികൃതവരഭംഗന്യസ്തജംഘാന്യജംഘഃ

കരയുഗധൃതവംശീം ന്യസ്തബിംബാധരാഗ്രേ .

സുമധുരമതിതിര്യഗ്ഗ്രീവയാ വാദയംസ്താം

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 3..

അർത്ഥം:

അരക്കെട്ട് ഒതുക്കി മനോഹരമായി ത്രിഭംഗിയിൽ നിന്ന് ഒരു കാലിന്മേൽ

മറ്റേ കാൽ പിണച്ചുവെച്ച്, ഇരുകരങ്ങളാലും പുല്ലാങ്കുഴൽ പിടിച്ച്

കോവൽക്കനിപോലുള്ള അധരങ്ങളിൽ ചേർത്ത്, കഴുത്ത് അല്പം ചരിച്ച്

അതീവ മാധുര്യത്തോടെ വേണുനാദം പൊഴിക്കുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ ശോഭിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 4

വിധികൃതവിധുസൃഷ്ടിവ്യർഥതാകാരിവക്ത്ര

ദ്യുതിലവഹൃതരാധാസ്ഥൂലമാനാന്ധകാരഃ .

സ്മിതലപിതമധൂല്യോന്മാദിതൈതദ്ധൃഷീകഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 4..

അർത്ഥം:

ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ച ചന്ദ്രനെപ്പോലും വ്യർത്ഥമാക്കുന്ന മുഖകാന്തിയുടെ

ഒരംശം കൊണ്ട് രാധാദേവിയുടെ തീവ്രമായ പ്രണയമാനമാകുന്ന അന്ധകാരത്തെ

അകറ്റുന്നവനും, പുഞ്ചിരി കലർന്ന സംഭാഷണമാകുന്ന പൂന്തേൻ നൽകി

രാധയുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ആനന്ദോന്മത്തമാക്കുന്നവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.

ശ്ലോകം 5

ശരദുദിതസരോജവ്രാതവിത്രാസിനേത്രഽ-

ന്ചലകുടിലകടാക്ഷൈർമന്ദരോഡ്ഡണ്ഡചാലൈഃ .

ഝടിതി മഥിതരാധാസ്വാന്തദുഗ്ധാർണവാന്തഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 5..

അർത്ഥം:

ശരത്കാല താമരപ്പൂക്കളെ ലജ്ജിപ്പിക്കുന്ന കണ്ണുകളുടെ കോണിൽ

നിന്നുള്ള കുസൃതിനിറഞ്ഞ കടാക്ഷങ്ങളാകുന്ന മന്ദരപർവ്വതം കൊണ്ട്,

രാധയുടെ ഹൃദയമാകുന്ന പാൽക്കടലിനെ ക്ഷണനേരംകൊണ്ട് മഥിച്ച്

പ്രേമാമൃതം പുറത്തെടുക്കുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 6

കുടിലചടുലചില്ലീവല്ലിലാസ്യേന ലബ്ധ

പ്രഥിതസകലസാധ്വീധർമരത്നപ്രസാദഃ .

തിലകവദലികേന ധ്വസ്തകാമേഷുചാപഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 6..

അർത്ഥം:

വില്ലുപോലുള്ള പുരികക്കൊടികളുടെ ചഞ്ചലമായ നൃത്തം കൊണ്ട്

വ്രജത്തിലെ കുലവധുക്കളുടെ ധർമ്മമാകുന്ന രത്നത്തെ അപഹരിച്ചവനും,

നെറ്റിയിലെ തിലകശോഭയാൽ സാക്ഷാൽ കാമദേവന്റെ

പുഷ്പധനുസ്സിനെപ്പോലും തോൽപ്പിച്ചവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ ശോഭിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 7

ശുകയുവവരചഞ്ചുപ്രാംശുനാസാംശുസിന്ധൗ

ജനിതകുലവധൂടീദൃഷ്ടിമത്സ്യീവിഹാരഃ .

സ്മിതലവയുതരാധാജല്പമന്ത്രോന്മദാന്തഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 7..

അർത്ഥം:

തത്തച്ചുണ്ടുപോലുള്ള ഉന്നതമായ നാസികയുടെ കാന്തിയാകുന്ന

സാഗരത്തിൽ ഗോപസ്ത്രീകളുടെ നയനങ്ങളാകുന്ന മത്സ്യങ്ങളെ

നീന്തിത്തുടിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവനും, രാധയുടെ മന്ദഹാസം

കലർന്ന സംഭാഷണമാകുന്ന മന്ത്രത്താൽ അന്തരംഗം

പ്രേമവിവശമായവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.

ശ്ലോകം 8

വികസദധരബന്ധൂകാന്തരുഡ്ഡീയ ഗന്ധൈഃ

പതിതമുപ വിധർതും രാധികാചിത്തഭൃംഗം .

ദശനരുചിഗുണാഗ്രേ ദത്തതത്സീധുചാരഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 8..

അർത്ഥം:

ഉച്ചപ്പൂവുപോലെ വിടർന്ന ചുവന്ന അധരങ്ങളുടെ സുഗന്ധം നുകരാൻ

പറന്നെത്തിയ രാധയുടെ ചിത്തമാകുന്ന വണ്ടിനെ പിടിച്ചുനിർത്താനെന്നോണം,

തിളങ്ങുന്ന പല്ലുകളുടെ അഗ്രത്തിൽ അധരാമൃതമെന്ന ഇര നൽകി

വശീകരിക്കുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 9

ശ്രവണമദനകന്ദപ്രേക്ഷണോഡ്ഡീനരാധാ

ധൃതിവിഭവവിഹംഗേ ന്യസ്തനേത്രാന്തബാണഃ .

അലകമധുപദത്തദ്യോതമാധ്വീകസത്രഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 9..

അർത്ഥം:

തന്റെ ചെവിവരെയെത്തുന്ന കടാക്ഷങ്ങളാൽ രാധയുടെ

മനക്കരുത്താകുന്ന (ധൈര്യമാകുന്ന) പക്ഷിയെ വീഴ്ത്താൻ

നയനാഗ്രമെന്ന അമ്പെയ്യുന്നവനും, മുഖത്തെ ചുരുൾമുടികളാകുന്ന

വണ്ടുകൾക്ക് തേൻസദ്യയൊരുക്കുന്ന മുഖപത്മമുള്ളവനുമായ

ആ മദനഗോപാലൻ ശോഭിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 10

പരിമലരുചിപാലീശാലിഗാന്ധർവികോദ്യ-

ന്മേഖകമലമധൂലീപാനമത്തദ്വിരേഫഃ .

മുകുരജയികപോലേ മൃഗ്യതാചുംബബിംബഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 10..

അർത്ഥം:

സൗരഭ്യം പരത്തുന്ന രാധാദേവിയുടെ (ഗാന്ധർവ്വികയുടെ)

മുഖകമലത്തിലെ പ്രേമമാധുര്യമാകുന്ന തേൻ നുകർന്ന് മദിച്ച

വണ്ടായി മാറിയവനും, കണ്ണാടിയെ വെല്ലുന്ന രാധയുടെ കവിളുകളിൽ

ചുംബനമുദ്രകൾ പതിപ്പിക്കാൻ കൊതിക്കുന്നവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.

ശ്ലോകം 11

മകരമുഖസദൃക്ഷസ്വർണവർണാവതംസ

പ്രചലനഹൃതരാധാസർവശാരീരധർമഃ .

തദതിചലദൃഗന്തസ്വസ്ഥവംശേ ധൃതാക്ഷഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 11..

അർത്ഥം:

ചെവികളിൽ ആടുന്ന സ്വർണ്ണനിറത്തിലുള്ള മകരകുണ്ഡലങ്ങളുടെ

ചലനത്താൽ രാധയുടെ സർവ്വ ശരീരബോധത്തെയും ഹരിച്ചവനും,

രാധയുടെ ചഞ്ചലമായ കടാക്ഷങ്ങളിലേക്ക് കൺപാർത്ത് പുല്ലാങ്കുഴലിൽ

വിരലമർത്തുന്നവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 12

ഹരിമണികൃതശംഖശ്ലാഘിതോല്ലംഘിലേഖാ

ത്രയരുചിവൃതകണ്ഠസ്യോപകണ്ഠേ മണീന്ദ്രം .

ദധദിഹ പരിരബ്ധും രാധികാം ബിംബിതാം ച

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 12..

അർത്ഥം:

നീലമണികൾ കൊണ്ടുള്ള ശംഖിനെ വെല്ലുന്നതും മൂന്നു

രേഖകളുള്ളതുമായ കഴുത്തിൽ, രാധയുടെ രൂപം പ്രതിഫലിക്കുന്ന

കൗസ്തുഭരത്നം ചാർത്തി, ആ പ്രതിബിംബത്തെപ്പോലും ആലിംഗനം

ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.

ശ്ലോകം 13

കുവലയകൃതവക്ഷസ്തല്പമുച്ചം ദധാനഃ

ശ്രമവിലുലിതരാധാസ്വാപനായൈവ നവ്യം .

ഭുജയുഗമപി ദിവ്യം തത്പ്രകാണ്ഡോപധാനം

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 13..

അർത്ഥം:

ലീലാപരവശയായി തളർന്ന രാധയ്ക്ക് വിശ്രമിക്കാൻ നീലോത്പലങ്ങൾ

കൊണ്ടുള്ള വിരിപ്പുപോലെ വിസ്തൃതമായ മാറിടം ഒരുക്കിവെച്ചവനും,

തന്റെ ദിവ്യമായ കൈകളെ അവൾക്ക് തലയിണയായി

നൽകുന്നവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ ശോഭിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 14

രുചിരജഠരപത്രേ ചിത്രനാഭീതടോദ്യ-

ത്തനുരുഹതതിനാമ്നീം ബല്ലവീവൃന്ദഭുക്ത്യൈ .

സ്മരനൃപതിസമുദ്രസ്വാക്ഷരാലീം ദധാനഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 14..

അർത്ഥം:

സുന്ദരമായ ഉദരത്തിൽ, നാഭീതടത്തിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന

രോമാവലിയാകുന്ന ലിപികളാൽ, ഗോപികമാർക്ക് ആനന്ദം

നൽകാനായി സാക്ഷാൽ കാമദേവൻ പതിച്ച മുദ്രയും കൈയൊപ്പും

പോലെ ശോഭിക്കുന്ന രേഖകളുള്ള ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.

ശ്ലോകം 15

യുവതിഹൃദലസേഭപ്രൗഢബന്ധായ കാമ

സ്ഥപിതചിതരസോരുസ്തംഭജൃംഭാഭിരാമഃ .

മരകതകടജൈത്രഫുല്ലജാനുപ്രസന്നഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 15..

അർത്ഥം:

യുവതികളുടെ ഹൃദയമാകുന്ന മദയാനയെ കെട്ടിയിടാനായി

കാമദേവൻ സ്ഥാപിച്ച വാഴത്തണ്ടുപോലുള്ള തുടകളോടുകൂടിയവനും,

മരതകശിലകളെ തോൽപ്പിക്കുന്ന കാൽമുട്ടുകളാൽ

സുന്ദരനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 16

പ്രണയനവമധൂനാം പാനമാത്രൈകഗത്യാ

സകലകരണജീവ്യം രാധികാമത്തഭൃംഗ്യാഃ .

അരുണചരണകഞ്ജദ്വന്ദ്വമുല്ലാസ്യ പശ്യ-

ന്സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 16..

അർത്ഥം:

രാധയാകുന്ന വണ്ടിന് പ്രാണൻ നിലനിർത്താൻ അനുരാഗമാകുന്ന

പുതുതേൻ നൽകുന്നതും ചുവന്ന താമരപോലുള്ളതുമായ തന്റെ

തൃപ്പാദങ്ങളെ ആനന്ദത്തോടെ സ്വയം നോക്കിക്കാണുന്ന

ആ മദനഗോപാലൻ ശോഭിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 17

അതുലവിലസദംഗശ്രേണിവിന്യാസഭംഗ്യാ

ഗ്ലപിതമദനകോടിസ്ഫാരസൗന്ദര്യകീർതിഃ .

ബലലവഹതമത്താപാരപാരീന്ദ്രദർപഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 17..

അർത്ഥം:

തുല്യതയില്ലാത്ത ശരീരഭംഗിയുടെ വിന്യാസം കൊണ്ട് കോടിക്കണക്കിന്

കാമദേവന്മാരുടെ സൗന്ദര്യഗർവ്വിനെ ഇല്ലാതാക്കിയവനും, തന്റെ

തുച്ഛമായ കരുത്തുകൊണ്ട് മദോന്മത്തരായ സിംഹങ്ങളുടെ അഹങ്കാരത്തെപ്പോലും

അടക്കിയവനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.

ശ്ലോകം 18

തരണിദുഹിതൃകച്ഛേ സ്വച്ഛപാഥോദധാമാ

സമുദിതനവകാമാഭിരരാമാവലീണാം .

തഡിദതിരുചിബാഹുസ്ഫുർജദംസോഽതിജൃംഭ-

ന്സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 18..

അർത്ഥം:

യമുനാതീരത്ത് പുതിയ മഴമേഘം പോലെ ശ്യാമവർണ്ണനായി,

അനുരാഗം നിറഞ്ഞ ഗോപികമാരാകുന്ന മിന്നൽപ്പിണരുകൾ

പോലുള്ള കൈകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട തോളുകളോടെ അതിശോഭയോടെ

വിളങ്ങുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 19

നവതരുണിമഭട്ടാചാര്യവര്യേണ ശാസ്ത്രം

മനസിജമുനി കൢപ്തം ന്യായമധ്യാപിതാഭിഃ .

നവനവയുവതീഭിർബിഭ്രദുദ്ഗ്രാഹമസ്മി-

ന്സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 19..

അർത്ഥം:

നവയൗവനമാകുന്ന ആചാര്യനാൽ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട കാമശാസ്ത്രമാകുന്ന

ന്യായശാസ്ത്രം അഭ്യസിച്ച ഗോപികമാരുമായി പ്രേമകലഹത്തിലും

വാദപ്രതിവാദങ്ങളിലും ആനന്ദത്തോടെ ഏർപ്പെടുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.

ശ്ലോകം 20

രതിമതിരചയന്ത്യാ രാധികാനർമകാന്ത്യാ

സ്ഥഗിതവചനദർപഃ സ്ഫാരിതാന്യപ്രസംഗഃ .

ഖരമതിലലിതാസ്യേ കിഞ്ചിദഞ്ചത്സ്മിതാക്ഷഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 20..

അർത്ഥം:

രാധയുടെ പരിഹാസവാക്കുകളുടെ കാന്തിയാൽ സംഭാഷണത്തിൽ

തോറ്റ് വാഗ്സാമർത്ഥ്യം സ്തംഭിച്ചുപോയപ്പോൾ, പ്രസംഗം മാറ്റിവെച്ച്

ലളിതാസഖിയുടെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കി കണ്ണുകളിൽ പുഞ്ചിരി

ഒളിപ്പിക്കുന്ന ആ മദനഗോപാലൻ ശോഭിക്കുന്നു.

ശ്ലോകം 21

സവിധരമിതരാധഃ സാഗ്രജസ്നിഗ്ധരൂപ

പ്രണയരുചിരചന്ദ്രഃ കുഞ്ജഖേലാവിതന്ദ്രഃ .

രചിതജനചകോരപ്രേമപീയൂഷവർഷഃ

സ്ഫുരതി മദനപൂർവഃ കോഽപി ഗോപാല ഏഷഃ .. 21..

അർത്ഥം:

അരികിലുള്ള രാധയെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവനും, ജ്യേഷ്ഠനായ

ബലരാമന് പ്രിയങ്കരനും, നികുഞ്ജലീലകളിൽ സദാ ഉത്സാഹിയായവനും,

ഭക്തരാകുന്ന ചകോരപ്പക്ഷികൾക്ക് പ്രേമാമൃതം വർഷിക്കുന്ന

ചന്ദ്രനുമായ ആ മദനഗോപാലൻ വിളങ്ങുന്നു.

ശ്ലോകം 22 (ഫലശ്രുതി)

മദനവലിതഗോപാലസ്യ യഃ സ്തോത്രമേത-

ത്പഠതി സുമതിരുദ്യദ്ദൈന്യവന്യാഭിഷിക്തഃ .

സ ഖലു വിഷയരാഗം സൗരിഭാഗം വിഹായ

പ്രതിജനി ലഭതേ തത്പാദകഞ്ജാനുരാഗം .. 22..

അർത്ഥം:

മദനഗോപാലന്റെ ഈ ദിവ്യസ്തോത്രം അത്യന്തം വിനയത്തോടും

കാർപ്പണ്യത്തോടും (ദൈന്യഭാവത്തോടും) കൂടി ഏതൊരു സജ്ജനം

നിത്യവും ജപിക്കുന്നുവോ, അവൻ ഭൗതിക വിഷയങ്ങളിലുള്ള

ആസക്തിയെയും യമഭയത്തെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ

ഭഗവാന്റെ പാദപത്മങ്ങളിലുള്ള പരമമായ പ്രേമഭക്തിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

No comments: