ശ്രീ ഗോപീനാഥദേവാഷ്ടകം
ആസ്യേ ഹാസ്യം തത്ര മാധ്വീകമസ്മിൻ
വംശീ തസ്യാം നാദപീയൂഷസിന്ധുഃ .
തദ്വീചീഭിർമജ്ജയൻ ഭാതി ഗോപീ-
ര്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 1..
ശോണോഷ്ണീഷഭ്രാജിമുക്താസ്രജോദ്യത്
പിഞ്ഛോത്തംസസ്പന്ദനേനാപി നൂനം .
ഹൃന്നേത്രാലീവൃത്തിരത്നാനി മുഞ്ചൻ
ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 2..
ബിഭ്രദ്വാസഃ പീതമൂരൂരുകാന്ത്യാ
ശ്ലീഷ്ടം ഭാസ്വത്കിങ്കിണീകം നിതംബേ .
സവ്യാഭീരീചുംബിതപ്രാന്തബാഹു-
ര്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 3..
ഗുഞ്ജാമുക്താരത്നഗാംഗേയഹാരൈ-
ര്മാല്യൈഃ കണ്ഠേ ലംബമാനൈഃ ക്രമേണ .
പീതോദഞ്ചത്കഞ്ചുകേനാഞ്ചിതശ്രീ-
ര്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 4..
ശ്വതോഷ്ണീഷഃ ശ്വേതസുശ്ലോകധൗതഃ
സുശ്വേതസ്രക്ദ്വിത്രശഃ ശ്വേതഭൂഷഃ .
ചുംബൻ ശര്യാമംഗലാരാത്രികേ ഹൃ-
ദ്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 5..
ശ്രീവത്സശ്രീകൗസ്തുഭോദ്ഭിന്നരോമ്ണാം
വർണൈഃ ശ്രീമാൻ യശ്ചതുർഭിഃ സദേഷ്ടഃ .
ദൃഷ്ടഃ പ്രേമ്ണൈവാതിധന്യൈരനന്യൈ-
ര്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 6..
താപിഞ്ഛഃ കിം ഹേമവല്ലീയുഗാന്തഃ
പാർശ്വദ്വന്ദ്വോദ്ദ്യോതിവിദ്യുദ്ഘനഃ കിം .
കിം വാ മധ്യേ രാധയോഃ ശ്യാമലേന്ദു-
ര്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 7..
ശ്രീജാഹ്നവ്യാ മൂർതിമാൻ പ്രേമപുഞ്ജോ
ദീനാനാഥാൻ ദർശയൻ സ്വം പ്രസീദൻ .
പുഷ്ണൻ ദേവാലഭ്യഫേലാസുധാഭി-
ര്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 8..
ഗോപീനാഥാഷ്ടകം തുഷ്ടചേതാ-
സ്തത്പദാബ്ജപ്രേമപുഷ്ണീഭവിഷ്ണുഃ .
യോഽധീതേ തന്മന്തുകോടീരപശ്യൻ
ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 9..
ഇതി ശ്രീവിശ്വനാഥചക്രവർതിഠക്കുരവിരചിതസ്തവാമൃതലഹര്യാം
ശ്രീഗോപിനാഥാഷ്ടകം സമ്പൂർണം .
------------------------------------------------------------------------------------
MEANING OF VERSES
ശ്രീമദ് വിശ്വനാഥ ചക്രവർത്തി ഠാക്കൂറിന്റെ ‘സ്തവാമൃത ലഹരി’ എന്ന കൃതിയിൽ നിന്നുള്ള ശ്രീഗോപീനാഥദേവാഷ്ടകത്തിന്റെ ശ്ലോകം തിരിച്ചുള്ള മലയാള അർത്ഥം താഴെ നൽകുന്നു:
ശ്ലോകം 1
ആസ്യേ ഹാസ്യം തത്ര മാധ്വീകമസ്മിൻ
വംശീ തസ്യാം നാദപീയൂഷസിന്ധുഃ .
തദ്വീചീഭിർമജ്ജയൻ ഭാതി ഗോപീ-
ര്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 1..
അർത്ഥം:
അവിടുത്തെ തിരുമുഖത്ത് മന്ദഹാസമുണ്ട്; ആ മന്ദഹാസത്തിൽ മാധ്വീകമെന്ന അമൃതുണ്ട്. ആ പുഞ്ചിരിതൂകുന്ന അധരങ്ങളിൽ ഓടക്കുഴലുമുണ്ട്. ആ വേണുവിൽ നിന്നൊഴുകുന്നത് നാദമാകുന്ന അമൃതസമുദ്രമാണ്. ആ അമൃതതരംഗങ്ങളിൽ ഗോപികമാരെ മുക്കി ആറാടിക്കുന്നവനും, വിരിഞ്ഞ മാറോടുകൂടിയവനുമായ (പീനവക്ഷാഃ) ശ്രീഗോപീനാഥൻ മാത്രമാണ് ഞങ്ങളുടെ ഏക ആശ്രയം.
ശ്ലോകം 2
ശോണോഷ്ണീഷഭ്രാജിമുക്താസ്രജോദ്യത്-
പിഞ്ഛോത്തംസസ്പന്ദനേനാപി നൂനം .
ഹൃന്നേത്രാലീവൃത്തിരത്നാനി മുഞ്ചൻ
ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 2..
അർത്ഥം:
ചുവന്ന തലപ്പാവിലെ മുത്തുമാലകളാൽ ശോഭിക്കുന്നതും മയിൽപ്പീലി കിരീടത്തിന്റെ നേർത്ത ചലനത്താൽ ആകർഷകവുമായ ആ രൂപഭംഗികൊണ്ട് ഭക്തരുടെ ഹൃദയത്തിന്റെയും കണ്ണുകളുടെയും വ്യാപാരങ്ങളാകുന്ന രത്നങ്ങളെ ആകർഷിച്ചു കവരുന്നവനും, വിരിഞ്ഞ മാറോടുകൂടിയവനുമായ ശ്രീഗോപീനാഥൻ ഞങ്ങളുടെ ഏക ആശ്രയം.
ശ്ലോകം 3
ബിഭ്രദ്വാസഃ പീതമൂരൂരുകാന്ത്യാ
ശ്ലീഷ്ടം ഭാസ്വത്കിങ്കിണീകം നിതംബേ .
സവ്യാഭീരീചുംബിതപ്രാന്തബാഹു-
ര്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 3..
അർത്ഥം:
തുടകളുടെ ശോഭയാൽ തഴുകിനിൽക്കുന്ന മഞ്ഞപ്പട്ടുടുത്തവനും (പീതവസ്ത്രം ധരിച്ചവൻ), അരഞ്ഞാണിലെ കിലുങ്ങുന്ന കിങ്ങിണികളാൽ നിതംബം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവനും, ഇടതുവശത്തു നിൽക്കുന്ന ഗോപികയാൽ തോളും കരങ്ങളും ചുംബിക്കപ്പെട്ടവനും, വിരിഞ്ഞ മാറോടുകൂടിയവനുമായ ശ്രീഗോപീനാഥൻ ഞങ്ങളുടെ ഏക ആശ്രയം.
ശ്ലോകം 4
ഗുഞ്ജാമുക്താരത്നഗാംഗേയഹാരൈ-
ര്മാല്യൈഃ കണ്ഠേ ലംബമാനൈഃ ക്രമേണ .
പീതോദഞ്ചത്കഞ്ചുകേനാഞ്ചിതശ്രീ-
ര്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 4..
അർത്ഥം:
കഴുത്തിൽ ക്രമമായി ചാർത്തിയിരിക്കുന്ന കുന്നിക്കുരുമാല, മുത്തുമാല, രത്നമാല, സ്വർണ്ണമാലകൾ (ഗാംഗേയം = സ്വർണ്ണം), പുഷ്പമാലകൾ എന്നിവയാലും, മഞ്ഞനിറത്തിലുള്ള മനോഹരമായ ഉത്തരീയം/കുപ്പായം കൊണ്ടും അതീവ ശോഭയോടെ വിളങ്ങുന്നവനും, വിരിഞ്ഞ മാറോടുകൂടിയവനുമായ ശ്രീഗോപീനാഥൻ ഞങ്ങളുടെ ഏക ആശ്രയം.
ശ്ലോകം 5
ശ്വേതോഷ്ണീഷഃ ശ്വേതസുശ്ലോകധൗതഃ
സുശ്വേതസ്രക്ദ്വിത്രശഃ ശ്വേതഭൂഷഃ .
ചുംബൻ ശര്യാമംഗലാരാത്രികേ ഹൃദ്-
ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 5..
അർത്ഥം:
വെള്ള തലപ്പാവും, വെളുത്ത ശുദ്ധമായ കീർത്തിയാൽ പ്രശോഭിതനും, രണ്ടോ മൂന്നോ നിരകളായ തൂവെള്ള പുഷ്പമാലകളും വെള്ളി/ശ്വേതാഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞവനും, ശയ്യാരതിയിലും (ശൃംഗാരസമയത്തും) മംഗള ആരതിവേളകളിലും ഭക്തരുടെ ഹൃദയത്തെ ആകർഷിച്ചു സ്പർശിക്കുന്നവനും, വിരിഞ്ഞ മാറോടുകൂടിയവനുമായ ശ്രീഗോപീനാഥൻ ഞങ്ങളുടെ ഏക ആശ്രയം.
ശ്ലോകം 6
ശ്രീവത്സശ്രീകൗസ്തുഭോദ്ഭിന്നരോമ്ണാം
വർണൈഃ ശ്രീമാൻ യശ്ചതുർഭിഃ സദേഷ്ടഃ .
ദൃഷ്ടഃ പ്രേമ്ണൈവാതിധന്യൈരനന്യൈ-
ര്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 6..
അർത്ഥം:
ശ്രീവത്സമെന്ന അടയാളം, ലക്ഷ്മീദേവി, കൗസ്തുഭരത്നം, ആനന്ദത്താൽ രോമാഞ്ചംകൊള്ളുന്ന തിരുമേനി എന്നീ നാലുതരം ലക്ഷണങ്ങളാൽ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ പൂർണ്ണതയായവനും, പരമഭാഗ്യവാന്മാരും അനന്യഭക്തരുമായവരാൽ വിശുദ്ധ പ്രേമത്തോടെ ദർശിക്കപ്പെടുന്നവനും, വിരിഞ്ഞ മാറോടുകൂടിയവനുമായ ശ്രീഗോപീനാഥൻ ഞങ്ങളുടെ ഏക ആശ്രയം.
ശ്ലോകം 7
താപിഞ്ഛഃ കിം ഹേമവല്ലീയുഗാന്തഃ
പാർശ്വദ്വന്ദ്വോദ്ദ്യോതിവിദ്യുദ്ഘനഃ കിം .
കിം വാ മധ്യേ രാധയോഃ ശ്യാമലേന്ദു-
ര്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 7..
അർത്ഥം:
ഇരുവശങ്ങളിലുമുള്ള സുവർണ്ണവല്ലികളാൽ (സ്വർണ്ണക്കൊടികളാൽ) ചുറ്റപ്പെട്ട ഒരു തമാലവൃക്ഷമാണോ (താപിഞ്ഛഃ)?
ശ്ലോകം 8
ശ്രീജാഹ്നവ്യാ മൂർതിമാൻ പ്രേമപുഞ്ജോ
ദീനാനാഥാൻ ദർശയൻ സ്വം പ്രസീദൻ .
പുഷ്ണൻ ദേവാലഭ്യഫേലാസുധാഭി-
ര്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 8..
അർത്ഥം:
ശ്രീ ജാഹ്നവീ ദേവിയുടെ (നിത്യാനന്ദ പ്രഭുവിന്റെ ശക്തിയായ ജാഹ്നവാ മാതാവിന്റെ) സാക്ഷാത് പ്രേമസ്വരൂപമായവനും, ദീനരും അനാഥരുമായവർക്ക് സ്വരൂപം കാണിച്ച് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്നവനും, ദേവന്മാർക്കുപോലും അപ്രാപ്യമായ തന്റെ ദിവ്യമായ ഉച്ഛിഷ്ടാന്നാമൃതത്താൽ (പ്രസാദത്താൽ) ഭക്തരെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനും, വിരിഞ്ഞ മാറോടുകൂടിയവനുമായ ശ്രീഗോപീനാഥൻ ഞങ്ങളുടെ ഏക ആശ്രയം.
ശ്ലോകം 9 (ഫലശ്രുതി)
ഗോപീനാഥാഷ്ടകം തുഷ്ടചേതാ-
സ്തത്പദാബ്ജപ്രേമപുഷ്ണീഭവിഷ്ണുഃ .
യോഽധീതേ തന്മന്തുകോടീരപശ്യൻ
ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ .. 9..
അർത്ഥം:
ഭഗവാന്റെ പാദപത്മങ്ങളിലുള്ള പ്രേമത്തെ വളർത്തിക്കൊണ്ട്, സംതൃപ്തമായ മനസ്സോടെ ആരെങ്കിലും ഈ ‘ഗോപീനാഥാഷ്ടകം’ പാരായണം ചെയ്യുന്നുവോ, അവരുടെ കോടിക്കണക്കിന് അപരാധങ്ങളെപ്പോലും കാണാതെ മാപ്പേകി രക്ഷിക്കുന്നവനും, വിരിഞ്ഞ മാറോടുകൂടിയവനുമായ ശ്രീഗോപീനാഥൻ ഞങ്ങളുടെ നിത്യമായ പരമഗതിയാകുന്നു.--------------------------------------------------------------------------------------------------1-ാം ശ്ലോകം
ആസ്യേ ഹാസ്യം തത്ര മാധ്വീകമസ്മിൻ
വംശീ തസ്യാം നാദപീയൂഷസിന്ധുഃ ।
തദ്വീചീഭിർമജ്ജയൻ ഭാതി ഗോപീ-
ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ ॥
അർത്ഥം:
ഗോപീനാഥന്റെ മുഖത്ത് തേൻപോലെ മധുരമുള്ള
ഒരു പുഞ്ചിരി വിരിയുന്നു. ആ മുഖത്ത് വംശിയുണ്ട്;
ആ വംശിയിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്നത് ശബ്ദരൂപത്തിലുള്ള
അമൃതസമുദ്രമാണ്.
ആ വംശീനാദത്തിന്റെ അമൃതത്തിരമാലകളിൽ
ഗോപികമാരെ മുഴുവനും മുങ്ങിച്ചുകൊണ്ട്, വിശാലവും
പുഷ്ടവുമായ മാറിടമുള്ള ശ്രീഗോപീനാഥൻ ശോഭിക്കുന്നു.
ഭാവം:
കൃഷ്ണന്റെ പുഞ്ചിരിയും വംശീനാദവും ഗോപികമാരുടെ
ഹൃദയത്തെ പൂർണ്ണമായി കീഴടക്കുന്നു. അത്തരം
ഗോപീനാഥൻ തന്നെയാകട്ടെ നമ്മുടെ ആശ്രയം.
2-ാം ശ്ലോകം
ശോണോഷ്ണീഷഭ്രാജിമുക്താസ്രജോദ്യത്
പിഞ്ഛോത്തംസസ്പന്ദനേനാപി നൂനം ।
ഹൃന്നേത്രാലീവൃത്തിരത്നാനി മുഞ്ചൻ
ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ ॥
അർത്ഥം:
ചുവന്ന നിറമുള്ള മനോഹരമായ ഉഷ്ണീഷം/തലപ്പാവ്
ധരിച്ച്, അതിൽ മുത്തുമാലകളും ശോഭയോടെ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അതിനു മുകളിൽ ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മയിൽപ്പീലി
അലങ്കാരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ആ മയിൽപ്പീലിയുടെ മനോഹരമായ ചലനം പോലും
ഭക്തരുടെ ഹൃദയത്തെയും കണ്ണുകളെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന
അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ പോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
പുഷ്ടമായ മാറിടമുള്ള ഗോപീനാഥൻ തന്നെയാകട്ടെ നമ്മുടെ ഗതി.
ഭാവം:
കൃഷ്ണന്റെ മയിൽപ്പീലി പോലും സാധാരണ അലങ്കാരമല്ല;
അത് കാണുന്നവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രേമവും കണ്ണുകളിൽ
ആനന്ദവും ഉണർത്തുന്നു.
3-ാം ശ്ലോകം
ബിഭ്രദ്വാസഃ പീതമൂരൂരുകാന്ത്യാ
ശ്ലിഷ്ടം ഭാസ്വത്കിങ്കിണീകം നിതംബേ ।
സവ്യാഭീരീചുംബിതപ്രാന്തബാഹു-
ർഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ ॥
അർത്ഥം:
സ്വർണ്ണപ്രഭയോടെ തിളങ്ങുന്ന മഞ്ഞപ്പട്ടുവസ്ത്രം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അരയിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന മനോഹരമായ കിങ്കിണികൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഒരു ഗോപിക തന്റെ പ്രേമപൂർവ്വമായ ചുംബനത്താൽ
സ്പർശിച്ച ഇടതുകൈയോടുകൂടി, വിശാലമായ മാറിടമുള്ള
ഗോപീനാഥൻ ശോഭിക്കുന്നു.
ഭാവം:
ഇവിടെ കൃഷ്ണനും ഗോപികമാരും തമ്മിലുള്ള മാധുര്യഭക്തിയാണ്
പ്രധാനമായി സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഭക്തന്റെ പരമപ്രേമം
ഭഗവാനുമായി ഉണ്ടാകുന്ന ഏറ്റവും അടുത്ത ബന്ധമായി കവി കാണിക്കുന്നു.
4-ാം ശ്ലോകം
ഗുഞ്ജാമുക്താരത്നഗാംഗേയഹാരൈ-
ർമാല്യൈഃ കണ്ഠേ ലംബമാനൈഃ ക്രമേണ ।
പീതോദഞ്ചത്കഞ്ചുകേനാഞ്ചിതശ്രീ-
ർഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ ॥
അർത്ഥം:
ഗുഞ്ജാമണികൾ, മുത്തുകൾ, വിവിധ രത്നങ്ങൾ,
സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടുള്ള മനോഹരമായ
ഹാരങ്ങളും പൂമാലകളും കഴുത്തിൽ ഒന്നിനുപുറകെ
ഒന്നായി തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.
മഞ്ഞനിറത്തിലുള്ള മനോഹരമായ വസ്ത്രം അദ്ദേഹത്തിന്റെ
സൗന്ദര്യത്തെ കൂടുതൽ വർധിപ്പിക്കുന്നു.
അങ്ങനെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, വിശാലമാറിടമുള്ള ഗോപീനാഥൻ
നമ്മുടെ ആശ്രയമാകട്ടെ.
പ്രത്യേകത:
ഗുഞ്ജാമാല കൃഷ്ണന്റെ വൃന്ദാവനസ്വരൂപവുമായി വളരെ
അടുത്ത് ബന്ധപ്പെട്ട അലങ്കാരമാണ്. രാജകീയ
രത്നാഭരണങ്ങളോടൊപ്പം ലളിതമായ ഗുഞ്ജാമണിയും
കൃഷ്ണൻ ധരിക്കുന്നു എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ
വൃന്ദാവനത്തിലെ ഗോപാലസ്വരൂപം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
5-ാം ശ്ലോകം
ശ്വേതോഷ്ണീഷഃ ശ്വേതസുശ്ലോകധൗതഃ
സുശ്വേതസ്രക്ദ്വിത്രശഃ ശ്വേതഭൂഷഃ ।
ചുംബൻ ശര്യാമംഗലാരാത്രികേ ഹൃ-
ദ്ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ ॥
അർത്ഥം:
വെളുത്ത ഉഷ്ണീഷം ധരിച്ചും, അത്യന്തം ശുദ്ധവും വെളുത്തതുമായ
വസ്ത്രങ്ങൾ അണിഞ്ഞും, വെളുത്ത പൂമാലകളും വെളുത്ത
ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചും ഗോപീനാഥൻ ശോഭിക്കുന്നു.
മംഗളമായ ആരാധനയുടെയും ആരതിയുടെയും സമയത്ത്
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദിവ്യരൂപം ഭക്തരുടെ ഹൃദയത്തെ സ്പർശിക്കുകയും
ചുംബിക്കുന്നതുപോലെ അതിൽ പതിയുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഭാവം:
ഇവിടെ ഗോപീനാഥന്റെ ശുദ്ധവും ശാന്തവും മംഗളകരവുമായ രൂപം
ആണ് കവി ധ്യാനിക്കുന്നത്.
6-ാം ശ്ലോകം
ശ്രീവത്സശ്രീകൗസ്തുഭോദ്ഭിന്നരോമ്ണാം
വർണൈഃ ശ്രീമാൻ യശ്ചതുർഭിഃ സദേഷ്ടഃ ।
ദൃഷ്ടഃ പ്രേമ്ണൈവാതിധന്യൈരനന്യൈ-
ർഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ ॥
അർത്ഥം:
ശ്രീവത്സചിഹ്നത്താലും കൗസ്തുഭമണിയാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട
മാറിടം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ട്. അവിടെനിന്ന് പ്രകാശിക്കുന്ന ദിവ്യശോഭ
അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹിമയെ കൂടുതൽ വർധിപ്പിക്കുന്നു.
നാല് ദിക്കുകളിലും/നാല് വിധത്തിലുള്ള ദിവ്യവർണ്ണപ്രഭകളാലും
ശോഭിക്കുന്ന ആ ശ്രീമാനായ ഗോപീനാഥനെ, മറ്റൊന്നിലും
മനസ്സില്ലാത്ത പരമഭക്തിയുള്ള അത്യന്തം ഭാഗ്യവാന്മാരായ
ഭക്തന്മാർ പ്രേമപൂർവ്വം ദർശിക്കുന്നു.
ഭാവം:
കൃഷ്ണനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ദർശിക്കാൻ കഴിയുന്നത് സാധാരണ
കണ്ണുകൾകൊണ്ടല്ല; അനന്യമായ പ്രേമഭക്തിയുള്ള
ഹൃദയത്തിലൂടെയാണ്.
7-ാം ശ്ലോകം
താപിഞ്ഛഃ കിം ഹേമവല്ലീയുഗാന്തഃ
പാർശ്വദ്വന്ദ്വോദ്ദ്യോതിവിദ്യുദ്ഘനഃ കിം ।
കിം വാ മധ്യേ രാധയോഃ ശ്യാമലേന്ദു-
ർഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ ॥
അർത്ഥം:
ഗോപീനാഥന്റെ ശ്യാമവർണ്ണം കണ്ടാൽ—
അത് തമാലവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇരുണ്ട നീലനിറമാണോ?
അല്ലെങ്കിൽ സ്വർണ്ണലതകളുടെ ഇടയിൽ മിന്നൽപോലെ തിളങ്ങുന്ന
മേഘമാണോ?
അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടു വശങ്ങളിലും രാധയുടെ സാന്നിധ്യത്താൽ
ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ശ്യാമചന്ദ്രനാണോ?
എന്ന് കവി വിസ്മയത്തോടെ ചോദിക്കുന്നു.
ഭാവം:
ഇതാണ് അഷ്ടകത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഉപമകളിലൊന്ന്.
കൃഷ്ണന്റെ ശ്യാമവർണ്ണത്തെ വിവരിക്കാൻ കവിക്ക് ഒരു
ഉപമയും മതിയാകുന്നില്ല.
രാധയുടെ സ്വർണ്ണവർണ്ണം + കൃഷ്ണന്റെ ശ്യാമവർണ്ണം =
സ്വർണ്ണമേഘത്തിനിടയിലെ നീലചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള ദിവ്യസൗന്ദര്യം.
8-ാം ശ്ലോകം
ശ്രീജാഹ്നവ്യാ മൂർതിമാൻ പ്രേമപുഞ്ജോ
ദീനാനാഥാൻ ദർശയൻ സ്വം പ്രസീദൻ ।
പുഷ്ണൻ ദേവാലഭ്യഫേലാസുധാഭി-
ർഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ ॥
അർത്ഥം:
ശ്രീജാഹ്നവീദേവിയുടെ കൃപയാൽ മൂർത്തീഭവിച്ച ഒരു
പ്രേമപുഞ്ജം തന്നെയാണ് ഗോപീനാഥൻ.
ദീനരും അനാഥരുമായ ഭക്തന്മാർക്ക് തന്റെ ദിവ്യരൂപം
ദർശിപ്പിച്ച് അവരോട് പ്രസാദിക്കുന്നു.
ദേവാലയത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന പ്രസാദരൂപമായ അമൃതത്തിലൂടെ
തന്റെ ഭക്തരെ പോഷിപ്പിക്കുകയും അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന
ഗോപീനാഥൻ നമ്മുടെ ആശ്രയമാകട്ടെ.
ഭാവം:
ഇവിടെ ഗോപീനാഥനെ വെറും ദേവതയായി മാത്രമല്ല,
ഭക്തരോടുള്ള സാക്ഷാൽ പ്രേമത്തിന്റെ മൂർത്തരൂപമായി കാണുന്നു.
9-ാം ശ്ലോകം — ഫലശൃതി
ഗോപീനാഥാഷ്ടകം തുഷ്ടചേതാ-
സ്തത്പദാബ്ജപ്രേമപുഷ്ണീഭവിഷ്ണുഃ ।
യോഽധീതേ തന്മന്തുകോടീരപശ്യൻ
ഗോപീനാഥഃ പീനവക്ഷാ ഗതിർനഃ ॥
അർത്ഥം:
ആനന്ദപൂർണ്ണമായ മനസ്സോടെ ഈ ഗോപീനാഥാഷ്ടകം
പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും, ഗോപീനാഥന്റെ താമരപോലെയുള്ള
പാദങ്ങളിൽ പ്രേമഭക്തി വളർത്തുന്നവനും, തന്റെ
പാരായണത്തിലൂടെ അനേകം കോടിജന്മങ്ങളിലെ/മനസ്സിലെ
ഇരുട്ടുകളെ നീക്കി ഗോപീനാഥന്റെ കൃപ ലഭിക്കുന്നു.
ലളിതമായ ഭാവം:
ഗോപീനാഥന്റെ രൂപം ധ്യാനിച്ച്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ
പാദങ്ങളിൽ പ്രേമഭക്തിയോടെ ഈ അഷ്ടകം പാരായണം
ചെയ്യുന്ന ഭക്തന് ഗോപീനാഥന്റെ കൃപയും
ആത്മീയ ഉന്നതിയും ലഭിക്കുന്നു.
