ശ്രീ ശിവ സഹസ്രനാമസ്തോത്രം
(ഭഗീരഥകൃതം ശ്രീമഹാദേവീഭാഗവത ഉപപുരാണേ)അസ്യ ശ്രീശിവസഹസ്രനാമസ്തോത്ര മഹാമന്ത്രസ്യ, ഭഗീരഥ ഋഷിഃ, അനുഷ്ടുപ് ഛന്ദഃ, ശ്രീമഹാദേവോ ദേവതാ, ഹ്രീം ബീജം, ശിവേതി ശക്തിഃ, ഓം കീലകം, ശ്രീമഹാദേവ പ്രസാദ സിദ്ധ്യർത്ഥേ ജപേ വിനിയോഗഃ ।
കരന്യാസഃ
(കൈവിരലുകളിൽ മന്ത്രം ആവാഹിക്കുന്ന രീതി)
ഓം ശിവായ അങ്കുഷ്ഠാഭ്യാം നമഃ । (തള്ളവിരലുകൾ തൊടുക)
ഓം ശങ്കരായ തർജനീഭ്യാം നമഃ । (ചൂണ്ടുവിരലുകൾ തൊടുക)
ഓം മഹേശ്വരായ മധ്യമാഭ്യാം നമഃ । (നടുവിരലുകൾ തൊടുക)
ഓം ശൂലപാണയേ അനാമികാഭ്യാം നമഃ । (മോതിരവിരലുകൾ തൊടുക)
ഓം പിനാകപാണയേ കനിഷ്ഠികാഭ്യാം നമഃ । (ചെറുവിരലുകൾ തൊടുക)
ഓം പശുപതയേ കരതല കരപൃഷ്ഠാഭ്യാം നമഃ । (കൈവെള്ളയും കൈപ്പുറവും തൊടുക)
അംഗന്യാസഃ
(ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ മന്ത്രം ഉറപ്പിക്കുന്ന രീതി)
ഓം ശിവായ ഹൃദയായ നമഃ । (ഹൃദയത്തിൽ തൊടുക)
ഓം ശങ്കരായ ശിരസേ സ്വാഹാ । (ശിരസ്സിൽ തൊടുക)
ഓം മഹേശ്വരായ ശിഖായൈ വഷട് । (ശിഖയിൽ/തലയുടെ പിൻഭാഗത്ത് തൊടുക)
ഓം ശൂലപാണയേ കവചായ ഹും । (തോളുകളിൽ കൈകൾ പിണച്ചു തൊടുക)
ഓം പിനാകപാണയേ നേത്രത്രയായ വൗഷട് । (കണ്ണുകളിൽ തൊടുക)
ഓം പശുപതയേ അസ്ത്രായ ഫട് । ( വിരലുകൾ കൊണ്ട് ശബ്ദമുണ്ടാക്കി പ്രതിരോധം തീർക്കുക)
ഭൂർഭുവസ്സുവരോം ഇതി ദിഗ്ബന്ധഃ ॥
ധ്യാനം
ധ്യായേന്നിത്യം മഹേശം രജതഗിരിനിഭം ചാരുചന്ദ്രാവതംസം
രത്നാകല്പോജ്ജ്വലാംഗം പരശുമൃഗവരാഭീതിഹസ്തം പ്രസന്നം ।
പദ്മാസീനം സമന്താത് സ്തുതമമരഗണൈർവ്യാഘ്രകൃത്തിം വസാനം
വിശ്വാദ്യം വിശ്വബീജം നിഖിലഭയഹരം പഞ്ചവക്ത്രം ത്രിനേത്രം ॥
(കൈലാസപർവ്വതം പോലെ വെളുത്ത പ്രകാശത്തോടു കൂടിയവനും, ചന്ദ്രക്കല ചൂടിയവനും, രത്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവനും, മഴുവും മാനും കൈകളിൽ ഏന്തിയവനും, വരദ-അഭയ മുദ്രകൾ കാട്ടുന്നവനും, പുലിത്തോൽ ഉടുത്തവനുമായ പ്രപഞ്ചനാഥനെ ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നു.)
ഭഗീരഥ ഉവാച:
ഓം നമസ്തേ പാർവതീനാഥ ദേവദേവ പരാത്പര ।
അച്യുതാനഘ പഞ്ചാസ്യ ഭീമസ്യ രുചിരാനന ॥ 1 ॥
അച്യുതാനഘ പഞ്ചാസ്യ ഭീമസ്യ രുചിരാനന ॥ 1 ॥
വ്യാഘ്രാജിനധരാനന്ത പാരാവാരവിവർജിത ।
പഞ്ചാനന മഹാസത്ത്വ മഹാജ്ഞാനമയ പ്രഭോ ॥ 2 ॥
അജിതാമിതദുർധർഷ വിശ്വേശ പരമേശ്വര ।
വിശ്വാത്മൻ വിശ്വഭൂതേശ വിശ്വാശ്രയ ജഗത്പതേ ॥ 3 ॥
വിശ്വോപകാരിൻ വിശ്വൈകധാമ വിശ്വാശ്രയാശ്രയ ।
വിശ്വാധാര സദാനന്ദ വിശ്വാനന്ദ നമോഽസ്തു തേ ॥ 4 ॥
ശർവ സർവവിദജ്ഞാന വിവർജിത സുരോത്തമ ।
സുരവന്ദ്യ സുരസ്തുത്യ സുരരാജ സുരോത്തമ ॥ 5 ॥
സുരപൂജ്യ സുരധ്യേയ സുരേശ്വര സുരാന്തക ।
സുരാരിമർദക സുരശ്രേഷ്ഠ തേഽസ്തു നമോ നമഃ ॥ 6 ॥
ത്വാം ശുദ്ധഃ ശുദ്ധബോധശ്ച ശുദ്ധാത്മാ ജഗതാം പതിഃ ।
ശംഭുഃ സ്വയംഭൂരത്യുഗ്ര ഉഗ്രകർമോഗ്രലോചനഃ ॥ 7 ॥
ഉഗ്രപ്രഭാവശ്ചാത്യുഗ്ര മർദകോഽത്യുഗ്രരൂപവാൻ ।
ഉഗ്രകണ്ഠഃ ശിവഃ ശാന്തഃ സർവശാന്തിവിധായകഃ ॥ 8 ॥
സർവാർഥദഃ ശിവാധാരഃ ശിവായ നിരമിത്രജിത് ।
ശിവദഃ ശിവകർത്താ ച ശിവഹന്താ ശിവേശ്വരഃ ॥ 9 ॥
ശിശുഃ ശൈശവയുക്തശ്ച പിംഗകേശോ ജടാധരഃ ।
ഗംഗാധര കപർദീ ച ജടാജൂടവിരാജിതഃ ॥ 10 ॥
ജടിലോ ജടിലാരാധ്യഃ സർവദോന്മത്തമാനസഃ ।
ഉന്മത്തകേശ ഉന്മത്ത ഉന്മത്താനാമധീശ്വരഃ ॥ 11 ॥
ഉന്മത്തലോചനോ ഭീമസ്ത്രിനേത്രോ ഭീമലോചനഃ ।
ബഹുനേത്രോ ദ്വിനേത്രീ ച രക്തനേത്രഃ സുനേത്രകഃ ॥ 12 ॥
ദീർഘനേത്രശ്ച പിംഗാക്ഷഃ സുപ്രഭാഖ്യഃ സുലോചനഃ ।
സോമനേത്രോഽഗ്നിനേത്രാഖ്യഃ സൂര്യനേത്രഃ സുവീര്യവാൻ ॥ 13 ॥
പദ്മാക്ഷഃ കമലാക്ഷശ്ച നീലോത്പലദലേക്ഷണഃ ।
സുലക്ഷണഃ ശൂലപാണിഃ കപാലീ കപിലേഖനഃ ॥ 14 ॥
വ്യാഘൂർണനയനോ ധൂർതോ വ്യാഘ്രചർമാംബരാവൃതഃ ।
ശ്രീകണ്ഠോ നീലകണ്ഠാഖ്യഃ ശിതികണ്ഠഃ സുകണ്ഠകഃ ॥ 15 ॥
ചന്ദ്രചൂഡശ്ചന്ദ്രധരശ്ചന്ദ്രമൗലിഃ ശശാങ്കഭൃത് ।
ശശികാന്തഃ ശശാങ്കാഭഃ ശശാങ്കിതമൂർധജഃ ॥ 16 ॥
ശശാങ്കവദനോ വീരോ വരദോ വരലോചനഃ ।
ശരച്ചന്ദ്രസമാഭാസഃ ശരദിന്ദുസമപ്രഭഃ ॥ 17 ॥
കോടിസൂര്യപ്രതീകാശശ്ചന്ദ്രാസ്യശ്ചന്ദ്രശേഖരഃ ।
അഷ്ടമൂർത്തിർമഹാമൂർത്തിർഭീമമൂർത്തിർഭയാനകഃ ॥ 18 ॥
ഭയദാതാ ഭയത്രാതാ ഭയഹർത്താ ഭയോജ്ജിതഃ ।
നിർഭൂതോ ഭൂതവന്ദ്യശ്ച ഭൂതാത്മാ ഭൂതഭാവനഃ ॥ 19 ॥
കൗപീനവാസ ദുർവാസ വിശ്വാസഃ കാമിനീപതിഃ ।
കരാലഃ കീർത്തിദോ വൈദ്യഃ കിശോരഃ കാമനാശനഃ ॥ 20 ॥
കീർത്തിരൂപഃ കുന്തധാരീ കാലകൂടകൃതാശനഃ ।
കാലകൂടഃ സുരൂപീ ച കുലമന്ത്രപ്രദീപകഃ ॥ 21 ॥
കലാകാഷ്ഠാത്മകഃ കാശിവിഹാരി കുടിലാനനഃ ।
മഹാകാനനസംവാസി കാലീപ്രീതിവിവർധനഃ ॥ 22 ॥
കാലീധരഃ കാമചാരീ കുലകീർത്തിവിവർധനഃ ।
കാമാദ്രിഃ കാമുകവരഃ കാർമുകീ കാമമോഹിതഃ ॥ 23 ॥
കടാക്ഷഃ കനകാഭാസഃ കനകോജ്ജ്വലഗാത്രകഃ ।
കാമാതുരഃ ക്വണത്പാദഃ കുടിലഭ്രുകുടീധരഃ ॥ 24 ॥
കാർത്തികേയപിതാ കോകനദഭൂഷണഭൂഷിതഃ ।
ഖട്വാംഗയോദ്ധാ ഖഡ്ഗീ ച ഗിരിശോ ഗഗണേശ്വരഃ ॥ 25 ॥
ഗണാധ്യക്ഷഃ ഖേടകധൃക് ഖർവഃ ഖർവതരഃ ഖഗഃ ।
ഖഗാരൂഢഃ ഖഗാരാധ്യഃ ഖേചരഃ ഖേചരേശ്വരഃ ॥ 26 ॥
ഖേചരത്വപ്രദഃ ക്ഷോണീപതിഃ ഖേചരമർദകഃ ।
ഗണേശ്വരോ ഗണപിതാ ഗരിഷ്ഠോ ഗണഭൂപതിഃ ॥ 27 ॥
ഗുരുർഗുരുതരോ ജ്ഞേയ ഗംഗാപതിരമർഷണഃ ।
ഗീതപ്രിയോ ഗീതരതഃ സുഗോപ്യോ ഗോപവൃന്ദപഃ ॥ 28 ॥
ഗവാരൂഢോ ജഗദ്ഭർതാ ഗോസ്വാമീ ഗോസ്വരൂപകഃ ।
ഗോപ്രദോ ഗോധരോ ഗൃധ്രോ ഗരുത്മാൻ ഗോകൃതാസനഃ ॥ 29 ॥
ഗോപീശോ ഗുരുതാതശ്ച ഗുഹാവാസീ സുഗോപിതഃ ।
ഗജാരൂഢോ ഗജാസ്യശ്ച ഗജാജിനധരോഗ്രജഃ ॥ 30 ॥
ഗ്രഹാധ്യക്ഷോ ഗ്രഹഗണോ ദുഷ്ടഗ്രഹവിമർദകഃ ।
ഗാനരൂപീ ഗാനരതഃ പ്രചണ്ഡോ ഗാനവിഹ്വലഃ ॥ 31 ॥
ഗാനമത്തോ ഗുണീ ഗുഹ്യോ ഗുണഗ്രാമശയോ ഗുണഃ ।
ഗൂഢബുദ്ധിർഗൂഢമൂർത്തിർഗൂഢപാദവിഭൂഷിതഃ ॥ 32 ॥
ഗോപ്താ ഗോലോകവാസീ ച ഗുണവാ ഗുണിനാം വരഃ ।
ഹരോ ഹരിതവർണാക്ഷോ മൃത്യുർമൃത്യുഞ്ജയോ ഹരിഃ ॥ 33 ॥
ഹവ്യഭുക് ഹരിസമ്പൂജ്യോ ഹവിർ ഹവിർഭുജാം വരഃ ।
അനാദിരാദിഃ സർവാദ്യ ആദിതേയവരപ്രദഃ ॥ 34 ॥
അനന്തവിക്രമോ ലോകോ ലോകാനാം പാപഹാരകഃ ।
ഗീഷ്പതിഃ സദ്ഗുണോപേതഃ സഗുണോ നിർഗുണോ ഗുണീ ॥ 35 ॥
ഗുണപ്രീതോ ഗുണവരോ ഗിരിജാനായകോ ഗിരിഃ ।
ഗൗരീഭർതാ ഗുണാഢ്യശ്ച ഗോശ്രേഷ്ഠാസനസംസ്ഥിതഃ ॥ 36 ॥
പദ്മാസനഃ പദ്മനേത്രഃ പദ്മതുഷ്ടഃ സുപത്മകഃ ।
പദ്മവക്ത്രഃ പദ്മകരഃ പദ്മാരൂഢപദാംബുജഃ ॥ 37 ॥
പദ്മപ്രിയതമഃ പദ്മാലയഃ പദ്മപ്രകാശകഃ ।
പദ്മകാനനസംവാസഃ പദ്മകാനനഭഞ്ജകഃ ॥ 38 ॥
പദ്മകാനനസംവാസി പദ്മാരണ്യകൃതാലയഃ ।
പ്രഫുല്ലവദനഃ ഫുല്ലകമലേക്ഷഃ പ്രഫുല്ലകൃത് ॥ 39 ॥
ഫുല്ലേന്ദീവരസന്തുഷ്ടഃ പ്രഫുല്ലകമലാസനഃ ।
ഫുല്ലാംഭോജകരഃ ഫുല്ലമാനസഃ പാപഹാരകഃ ॥ 40 ॥
പാപാപഹാരി പുണ്യാത്മാ പുണ്യകീർത്തിഃ സുപുണ്യവാൻ ।
പുണ്യഃ പുണ്യതമോ ധന്യഃ സുപൂതാത്മാ പരാത്മകഃ ॥ 41 ॥
പുണ്യേശഃ പുണ്യദഃ പുണ്യനിരതഃ പുണ്യഭാജനഃ ।
പരോപകാരി പാപിഷ്ഠനാശകഃ പാപഹാരകഃ ॥ 42 ॥
പുരാതനഃ പൂർവഹീനഃ പരദ്രോഹവിവർജിതഃ ।
പീവരഃ പീവരമുഖഃ പീനകായഃ പുരാന്തകഃ ॥ 43 ॥
പാശീ പശുപതിഃ പാശഹസ്തഃ പാഷാണവിത്പതിഃ ।
പലാത്മകഃ പരോ വേത്താ പാശബദ്ധവിമോചകഃ ॥ 44 ॥
പശൂനാമധിപഃ പാശച്ഛേത്താ പശവിഭേദകഃ ।
പാഷാണധാരീ പാഷാണശയാനഃ പാശിപൂജിതഃ ॥ 45 ॥
പശ്വാരൂഢഃ പുഷ്പധനുഃ പുഷ്പവൃന്ദസുപൂജിതഃ ।
പുണ്ഡരീകഃ പീതവാസാ പുണ്ഡരീകാക്ഷവല്ലഭഃ ॥ 46 ॥
പാനപാത്രകരഃ പാനമത്തഃ പാനാതിഭൂതകഃ ।
പോഷ്ടാ പോഷ്ടൃവരഃ പൂതഃ പരിത്രാതാഖിലേശ്വരഃ ॥ 47 ॥
പുണ്ഡരീകാക്ഷകർത്താ ച പുണ്ഡരീകാക്ഷസേവിതഃ ।
പല്ലവസ്ഥഃ പ്രപീഠസ്ഥഃ പീഠഭൂമിനിവാസകഃ ॥ 48 ॥
പിതാ പിതാമഹഃ പാർഥപ്രസന്നോഽത്യഭീഷ്ടദായകഃ ।
പിതൃണാം പ്രീതികർത്താ ച പ്രീതിദഃ പ്രീതിഭാജനഃ ॥ 49 ॥
പ്രീത്യാത്മകഃ പ്രീതിവശീ സുപ്രീതഃ പ്രീതികാരകഃ ।
പ്രീതിഹൃത് പ്രീതിരൂപാത്മൻ പ്രീതിയുക്തസ്ത്വമേവ ഹി ॥ 50 ॥
പ്രണതാർത്തിഹരഃ പ്രാണവല്ലഭഃ പ്രാണദായകഃ ।
പ്രാണീ പ്രാണസ്വരൂപശ്ച പ്രാണഗ്രാഹീ മുനിർദയഃ ॥ 51 ॥
പ്രാണനാഥഃ പ്രീതമനാഃ സർവേഷാം പ്രപിതാമഹഃ ।
വൃദ്ധഃ പ്രവൃദ്ധരൂപശ്ച പ്രേതഃ പ്രണയിനാം വരഃ ॥ 52 ॥
പരാധീശഃ പരംജ്യോതിഃ പരനേത്രഃ പരാത്മകഃ ।
പാരുഷ്യരഹിതഃ പുത്രീ പുത്രദഃ പുത്രരക്ഷകഃ ॥ 53 ॥
പുത്രപ്രിയഃ പുത്രവശ്യഃ പുത്രവത്പരിപാലകഃ ।
പരിത്രാതാ പരാവാസഃ പരചേതാഃ പരേശ്വരഃ ॥ 54 ॥
പതിഃ സർവസ്യ സമ്പാല്യഃ പവമാനഃ പരോഽന്തകഃ ।
പുരഹാ പുരുഷൂതശ്ച ത്രിപുരാരിഃ പുരാന്തകഃ ॥ 55 ॥
പുരന്ദരോഽതിസമ്പൂജ്യഃ പ്രദർഷോ ദുഷ്പ്രദർശനഃ ।
പടുഃ പടുതരഃ പ്രൗഢഃ പ്രപൂജ്യഃ പർവതാലയഃ ॥ 56 ॥
പുലിനസ്ഥഃ പുലസ്ത്യാഖ്യഃ പിംഗചക്ഷുഃ പ്രപന്നഗഃ ।
അഭീരുരസിതാംഗശ്ച ചണ്ഡരൂപഃ സിതാംഗകഃ ॥ 57 ॥
സർവവിദ്യാവിനോദശ്ച സർവസൗഖ്യയുതഃ സദാ ।
സുഖഹർത്താ സർവസുഖീ സർവലോകൈകപാവനഃ ॥ 58 ॥
സദാവനഃ സാരദശ്ച സുസിദ്ധഃ ശുദ്ധരൂപകഃ ।
സാരഃ സാരതരഃ സൂര്യഃ സോമഃ സർവപ്രകാശകഃ ॥ 59 ॥
സോമമണ്ഡലധാരീ ച സമുദ്രഃ സിന്ധുരൂപവാൻ ।
സുരജ്യേഷ്ഠഃ സുരശ്രേഷ്ഠഃ സുരാസുരനിഷേവിതഃ ॥ 60 ॥
സർവധർമവിനിർമുക്തഃ സർവലോകനമസ്കൃതഃ ।
സർവാചാരയുതഃ സൗരഃ ശക്തിഃ പരമവൈഷ്ണവഃ ॥ 61 ॥
സർവധർമവിധാനജ്ഞഃ സർവാചാരപരായണഃ ।
സർവരോഗപ്രശമനഃ സർവരോഗാപഹാരകഃ ॥ 62 ॥
പ്രകൃത്യാത്മാ മഹാത്മാ ച സർവധർമപ്രദർശകഃ ।
സർവസമ്പദ്യുതഃ സർവസമ്പദ്ദാനസമേക്ഷണഃ ॥ 63 ॥
സാഹസ്യവദനോ ഹാസ്യയുക്തഃ പ്രഹസിതാനനഃ ।
സാക്ഷീ സമക്ഷവക്താ ച സർവദർശീ സമസ്തവിത് ॥ 64 ॥
സകലജ്ഞഃ സമർഥജ്ഞഃ സുമനഃ ശൈവപൂജിതഃ ।
ശോകപ്രശമനഃ ശോകഹന്താത്യശോച്യഃ ശുഭാന്വിതഃ ॥ 65 ॥
ശൈലജ്ഞാനഃ ശൈലജനാഥഃ ശൈലനാഥഃ ശനൈശ്ചരഃ ।
ശശാങ്കസദൃശജ്യോതിഃ ശശാങ്കാർധവിരാജിതഃ ॥ 66 ॥
സാധുപ്രിയഃ സാധുതമഃ സാധ്വീപതിരലൗകികഃ ।
ശൂന്യരൂപഃ ശൂന്യദേഹഃ ശൂന്യസ്ഥഃ ശൂന്യഭാവനഃ ॥ 67 ॥
ശൂന്യഗാമീ ശ്മശാനസ്ഥഃ ശ്മശാനാധിപതിഃ സുവാക് ।
ശതസൂര്യപ്രഭഃ സൂര്യഃ സൂര്യദീപ്തഃ സുരാരിഹാ ॥ 68 ॥
ശുഭാന്വിതഃ ശുഭതനുഃ ശുഭബുദ്ധിഃ ശുഭാത്മകഃ ।
ശുഭാന്വിതതനുഃ ശുക്ലതനുഃ ശുക്ലപ്രഭാന്വിതഃ ॥ 69 ॥
സുശൗക്ലഃ ശുക്ലദശനഃ ശുക്ലാഭഃ ശുക്ലമാല്യധൃത് ।
ശുക്ലപുഷ്പപ്രിയഃ ശുക്ലവസനഃ ശുക്ലകേതനഃ ॥ 70 ॥
ശേഷാലങ്കരണഃ ശേഷഹിതഃ ശേഷവേഷ്ടിതഃ ।
ശേഷാരൂഢഃ ശേഷശായീ ശേഷാംഗദവിരാജിതഃ ॥ 71 ॥
സതീപ്രിയഃ സാശങ്കശ്ച സമാദർശീ സമാധിമാൻ ।
സത്സംഗീ സത്പ്രിയഃ സംഗീ നിഃസംഗീ സംഗവർജിതഃ ॥ 72 ॥
സഹിഷ്ണുഃ ശാശ്വതൈശ്വര്യഃ സാമഗാനരതഃ സദാ ।
സാമവേത്താ സംയതരഃ ശ്യാമപതിരശേഷഭുക് ॥ 73 ॥
താരിണീപതിരാതാമ്രനയനസ്ത്വരിതാപ്രിയഃ ।
താരാത്മകസ്ത്വഗ്വസനസ്തരുണീരമണോ രതഃ ॥ 74 ॥
തൃപ്തിരൂപസ്തൃപ്തികർത്താ താരകാരിനിഷേവിതഃ ।
വായുകേശോ ഭൈരവേഷോ ഭവാനീശോ ഭവാന്തകഃ ॥ 75 ॥
ഭവബന്ധുർഭവഹരോ ഭവബന്ധനമോചകഃ ।
അഭിഭൂതോഽത്യഭിഭൂതാത്മാ സർവഭൂതപ്രമോഹകഃ ॥ 76 ॥
ഭുവനേഷോ ഭൂതപൂജ്യോ ഭോഗമോക്ഷഫലപ്രദഃ ।
ദയാലുർദീനനാഥശ്ച ദുഃസഹോ ദൈത്യമർദകഃ ॥ 77 ॥
ദക്ഷകന്യാപതിർദുഃഖനാശകോ ധനധാന്യദഃ ।
ദയാവാൻ ദൈവശ്രേഷ്ഠോ ദേവഗന്ധർവസേവിതഃ ॥ 78 ॥
നാനായുധധരോ നാനാപുഷ്പഗുച്ഛവിരാജിതഃ ।
നാനാസുഖപ്രദോ നാനാമൂർത്തിധാരീ ച നർത്തകഃ ॥ 79 ॥
നിത്യവിജ്ഞാനസംയുക്തോ നിത്യരൂപോഽനിലോഽനലഃ ।
ലബ്ധവർണോ ലഘുതരോ ലഘുത്വപരിവർജിതഃ ॥ 80 ॥
ലോലാക്ഷോ ലോകസമ്പൂജ്യോ ലാവണ്യപരിസംയുതഃ ।
നൂപുരീന്യാസസംസ്ഥശ്ച നാഗേശോ നാഗപൂജിതഃ ॥ 81 ॥
നാരായണോ നാരദശ്ച നാനാഭരണഭൂഷിതഃ ।
നാഗഭൂതോ നഗ്നദേശോ നഗ്നഃ സാനന്ദമാനസഃ ॥ 82 ॥
നമസ്യോ നടനാഭിശ്ച നമ്രമൂർധാഭിവന്ദിതഃ ।
നന്ദികേശോ നന്ദിപൂജ്യോ നാനാനീരജമധ്യഗഃ ॥ 83 ॥
നവീനബിൽവപത്രൗഘതുഷ്ടോ നവഘനദ്യുതിഃ ।
നന്ദഃ സാനന്ദ ആനന്ദമയശ്ചാനന്ദവിഹ്വലഃ ॥ 84 ॥
നാളസംസ്ഥഃ ശോഭനസ്ഥഃ സുസ്ഥഃ സുസ്ഥമതിസ്തഥാ ।
സ്വൽപാസനോ ഭീമരുചിർഭുവനാന്തകരാംബുദഃ ॥ 85 ॥
ആസന്നഃ സികതാലീനോ വൃഷാസീനോ വൃഷാസനഃ ।
വൈരസ്യരഹിതോ വാര്യോ വ്രതീ വ്രതപരായണഃ ॥ 86 ॥
ബ്രാഹ്മ്യോ വിദ്യാമയോ വിദ്യാഭ്യാസീ വിദ്യാപതിസ്തഥാ ।
ഘണ്ടാകാരോ ഘോട്ടകസ്ഥോ ഘോരരാവോ ഘനസ്വനഃ ॥ 87 ॥
ഘൂർണചക്ഷുരഘൂർണാത്മാ ഘോരഹാസോ ഗഭീരധീഃ ।
ചണ്ഡീപതിശ്ചണ്ഡമൂർത്തിശ്ചണ്ഡോ മുണ്ഡീ പ്രചണ്ഡവാക് ॥ 88 ॥
ചിതാസംസ്ഥശ്ചിതവാസശ്ചിതിർദണ്ഡകരഃ സദാ ।
ചിതാഭസ്മാഭിസംലിപ്തശ്ചിതാനൃത്യപരായണഃ ॥ 89 ॥
ചിതാപ്രമോദീ ചിത്സാക്ഷീ ചിന്താമണിരചിന്തകഃ ।
ചതുർവേദമയശ്ചക്ഷുശ്ചതുരാനനപൂജിതഃ ॥ 90 ॥
ചീരവാസശ്ചകോരക്ഷശ്ചലന്മൂർത്തിശ്ചലേഖനഃ ।
ചലത്കുണ്ഡലഭൂഷാഢ്യശ്ചലദ്ഭൂഷണഭൂഷിതഃ ॥ 91 ॥
ചലനേത്രശ്ചലത്പാദശ്ചലന്നൂപുരരാജിതഃ ।
സ്ഥാവരഃ സ്ഥിരമൂർത്തിശ്ച സ്ഥാവരേശഃ സ്ഥിരാസനഃ ॥ 92 ॥
സ്ഥാപകഃ സ്ഥൈര്യനിരതഃ സ്ഥൂലരൂപീ സ്ഥലാലയഃ ।
സ്ഥൈര്യത്തിഗഃ സ്ഥിതിപരഃ സ്ഥാനരൂപീ സ്ഥലാധിപഃ ॥ 93 ॥
അഹികോ മദനാർത്തശ്ച മഹിമണ്ഡലപൂജിതഃ ।
മഹീപ്രിയോ മത്തരവോ മീനകേതുവിമർദകഃ ॥ 94 ॥
മീനരൂപോ മണിസംസ്ഥോ മൃഗസ്ഥോ മൃഗാസനഃ ।
മാർഗസ്ഥോ മേഖലായുക്തോ മൈഥിലീശ്വരപൂജിതഃ ॥ 95 ॥
മിഥ്യാഹീനോ മംഗലദോ മാംഗല്യോ മകരാസനഃ ।
മത്സ്യപ്രിയോ മധുരഗീർമധുപാനപരായണഃ ॥ 96 ॥
മൃദുവാക്യപരഃ സൗരപ്രിയോ മോദാന്വിതസ്തഥാ ।
മുണ്ഡാലിർഭൂഷണോ ദണ്ഡീ ഉദ്ദണ്ഡോ ജ്വാലലോചനഃ ॥ 97 ॥
അസാധ്യസാധകഃ ശൂരസേവ്യഃ ശോകാപനോദനഃ ।
ശ്രീപതിഃ ശ്രീസുസേവ്യശ്ച ശ്രീധരഃ ശ്രീനികേതനഃ ॥ 98 ॥
ശ്രീമതാം ശ്രീസ്വരൂപശ്ച ശ്രീമാൻ ശ്രീനിലയസ്തഥാ ।
ശ്രമാദിക്ലേശരഹിതഃ ശ്രീനിവാസഃ ശ്രിയാന്വിതഃ ॥ 99 ॥
ശ്രദ്ധാലുഃ ശ്രാദ്ധദേവശ്ച ശ്രദ്ധോ മധുരവാക് തഥാ ।
പ്രലയാഗ്ന്യർകസങ്കാശഃ പ്രമത്തനയനോജ്ജ്വലഃ ॥ 100 ॥
അസാധ്യസാധകഃ ശൂരസേവ്യഃ ശോകാപനോദനഃ ।
വിശ്വഭൂതമയോ വൈശ്വാനരനേത്രോഽധിമോഹകൃത് ॥ 101 ॥
ലോകത്രാണപരോഽപാരഗുണഃ പാരവിവർജിതഃ ।
അഗ്നിജിഹ്വോ ദ്വിജാസ്യശ്ച വിശ്വസ്യഃ സർവഭൂതധൃക് ॥ 102 ॥
ഖേചരഃ ഖേചരാധീശഃ സർവഗഃ സർവലൗകികഃ ।
സേനാനിജനകഃ ക്ഷുബ്ധാബ്ധിർവാരിക്ഷോഭവിനാശകഃ ॥ 103 ॥
കപാലവിലസദ്ധസ്തഃ കമണ്ഡലുഭൃദർചിതഃ ।
കേവലാത്മസ്വരൂപശ്ച കേവലജ്ഞാനരൂപകഃ ॥ 104 ॥
വ്യോമാലയനിവാസീ ച ബൃഹദ്വ്യോമസ്വരൂപകഃ ।
അംഭോജനയനോത്യംഭോധിശയനഃ പുരുഷാതിഗഃ ॥ 105 ॥
നിരാലംബോഽവലംബശ്ച സംഭോഗാനന്ദരൂപകഃ ।
യോഗനിദ്രാമയോ ലോകപ്രമോഹാപഹരാത്മകഃ ॥ 106 ॥
ബൃഹദ്വക്ത്രോ ബൃഹന്നേത്രോ ബൃഹദ്ബാഹുർബൃഹദ്ബലഃ ।
ബൃഹത്സർപാംഗദോ ദുഷ്ടബൃഹദ്വാലവിമർദകഃ ॥ 107 ॥
ബൃഹദ്ഭുജബലോന്മത്തോ ബൃഹത്തുണ്ഡോ ബൃഹദ്വപുഃ ।
ബൃഹദൈശ്വര്യയുക്തശ്ച ബൃഹദൈശ്വര്യദഃ സ്വയം ॥ 108 ॥
ബൃഹത്സമ്ഭോഗസന്തുഷ്ടോ ബൃഹദാനന്ദദായകഃ ।
ബൃഹജ്ജടാജൂടധരോ ബൃഹന്മാലീ ബൃഹദ്ധനുഃ ॥ 109 ॥
ഇന്ദ്രിയാധിഷ്ഠിതഃ സർവലോകേന്ദ്രിയവിമോഹകൃത് ।
സർവേന്ദ്രിയപ്രവൃത്തികൃത് സർവേന്ദ്രിയനിവൃത്തികൃത് ॥ 110 ॥
പ്രവൃത്തിനായകഃ സർവവിപത്തിപരിനാശകഃ ।
പ്രവൃത്തിമാർഗനേതാ ത്വം സ്വതന്ത്രേച്ഛാമയഃ സ്വയം ॥ 111 ॥
സത്പ്രവൃത്തിരതോ നിത്യം ദയാനന്ദശിവാദരഃ ।
ക്ഷിതിരൂപസ്തോയരൂപീ വിശ്വതൃപ്തികരസ്തഥാ ॥ 112 ॥
തർപസ്തർപണസമ്പ്രീതസ്തർപകസ്തർപണാത്മകഃ ।
തൃപ്തികാരണഭൂതശ്ച സർവതൃപ്തിപ്രസാധകഃ ॥ 113 ॥
അഭേദോ ഭേദകോഽച്ഛിദ്യച്ഛേദകോഽച്ഛേദ്യ ഏവ ഹി ।
അച്ഛിന്നധന്വാപ്യച്ഛിന്നേഷുരച്ഛിന്നധ്വജവാഹനഃ ॥ 114 ॥
അദൃഷ്ടഃ സമദൃഷ്ടാസ്ത്രഃ സമദൃഷ്ടോ ബലോന്നതഃ ।
ചിത്രയോധീ ചിത്രകർമാ വിശ്വസങ്കർഷകഃ സ്വയം ॥ 115 ॥
ഭക്താനാമീപ്സിതകരഃ സർവേപ്സിതഫലപ്രദഃ ।
വാഞ്ഛിതാഭീഷ്ടഫലദോഽഭിന്നജ്ഞാനപ്രവർത്തകഃ ॥ 116 ॥
ബോധനാത്മാ ബോധനാർഥത്തിഗഃ സർവപ്രബോധകൃത് ।
ത്രിജടശ്ചൈകജടിലശ്ചലജ്ജൂടോ ഭയാനകഃ ॥ 117 ॥
ജടാതീനോ ജടാജൂടസ്പൃഷ്ടവരവചഃ സ്വയം ।
ഷണ്മാതുരസ്യ ജനകഃ ശക്തിഃ പ്രഹരതാം വരഃ ॥ 118 ॥
അനർഘാസ്ത്രപ്രഹാരീ ചാനർഘധന്വാ മഹാർഘ്യപാത് ।
യോനിമണ്ഡലമധ്യസ്ഥോ മുഖയോനിരജൃംഭണഃ ॥ 119 ॥
മഹാദ്രിസദൃശഃ ശ്വേതഃ ശ്വേതപുഷ്പസ്രഗന്വിതഃ ।
മകരന്ദപ്രിയോ നിത്യം മാസർതുഹായനാത്മകഃ ॥ 120 ॥
നാനാപുഷ്പപ്രസൂർനാനാപുഷ്പൈരർചിതഗാത്രകഃ ।
ഷഡംഗയോഗനിരതഃ സദായോഗാർദ്രമാനസഃ ॥ 121 ॥
സുരാസുരനിഷേവ്യാങ്ഘ്രിർവിലസത്പാദപങ്കജഃ ।
സുപ്രകാശിതവക്ത്രാബ്ജഃ സിതേതരഗലോജ്ജ്വലഃ ॥ 122 ॥
വൈനതേയസമാരൂഢഃ ശരദിന്ദുസഹസ്രവത് ।
ജാജ്വല്യമാനസ്തേജോഭിർജ്വാലപുഞ്ജോ യമഃ സ്വയം ॥ 123 ॥
പ്രജ്വലദ്വിദ്യുദാഭശ്ച സട്ടഹാസഭയങ്കരഃ ।
പ്രലയാനലരൂപീ ച പ്രലയാഗ്നിരുചിഃ സ്വയം ॥ 124 ॥
ജഗതാമേകപുരുഷോ ജഗതാം പ്രലയാത്മകഃ ।
പ്രസീദ ത്വം ജഗന്നാഥ ജഗദ്യോനേ നമോഽസ്തു തേ ॥ 125 ॥
ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച:
ഏവം നാമസഹസ്രേണ രാജ്ഞാ വൈ സന്തുതോ ഹരഃ ।
പ്രത്യക്ഷമഗമത്തസ്യ സുപ്രസന്നമുഖാംബുജഃ ॥ 126 ॥
സ തം വിലോക്യ ത്രിദശൈകനാഥം
പഞ്ചാനനം ശ്വേതരുചിം പ്രസന്നം ।
വൃഷാധിരൂഢം ഭുജഗാംഗദൈര്യുതം
നനർത്ത രാജാ ധരണീഭുജാം വരഃ ॥ 127 ॥
പ്രോവാച ചേദം പരമേശ്വരാദ്യ മേ
ഏതാനി സർവാണി സുഖാർഥകാനി ।
തപശ്ച ഹോമശ്ച മനുഷ്യജന്മ
യത്ത്വാം പ്രപശ്യാമി ദൃശാ പരേശം ॥ 128 ॥
മത്തോ ന ധന്യോഽസ്തി മഹിതലേ വാ
സ്വർഗേ യതസ്ത്വം മമ നേത്രഗോചരഃ ।
സുരാസുരാണാമപി ദുർലഭക്ഷണഃ
പരാത്പരഃ പൂർണമയോ നിരാമയഃ ॥ 129 ॥
തതസ്തമേവം പ്രതിഭാഷമാണം
പ്രാഹ പ്രപന്നാർതിഹരോ മഹേശ്വരഃ ।
കിം തേ മനോവാഞ്ഛിതമേവ വിദ്യതേ
വൃണുഷ്വ തത്പുത്ര ദദാമി തുഭ്യം ॥ 130 ॥
സ ചാഹ പൂർവം കപിലസ്യ ശാപതഃ
പാതാലരന്ധ്രേ മമ പൂർവവംശജാഃ ।
ഭസ്മീബഭൂവുഃ സാഗരസ്യ പുത്രാ
മഹാബലാ ദേവസമാനവിക്രമാഃ ॥ 131 ॥
തേഷാം തു നിസ്താരണകാമ്യയാ ഹ്യഹം
ഗംഗാം ധരണ്യാമഭിനേതുമീഹേ ।
സാ തു ത്വദീയാ പരമ ഹി ശക്തിർ
വിനാജ്ഞയാ തേ ന ഹി യാതി പൃഥ്വീം ॥ 132 ॥
തദേതദിച്ഛാമി സമേത്യ ഗംഗാ
ക്ഷിതൗ മഹാവേഗവതീ മഹാനദീ ।
പ്രവിശ്യ തസ്മിൻവിവരേ മഹേശ്വരീ
പുനാതു സർവാൻ സാഗരസ്യ പുത്രാൻ ॥ 133 ॥
ഇത്യേവമാകർണ്യ വചഃ പരേശ്വരഃ
പ്രോവാച വാക്യം ക്ഷിതിപാലപുങ്ഗവം ।
മനോരഥസ്തേയമവേഹി പൂർണോ
മമ പ്രസാദാദചിരാദ്ഭവിഷ്യതി ॥ 134 ॥
യേ ചാപി മാം ഭക്ത്യാ ഏവ മർത്യാഃ
സ്തോത്രേണ ചാനേന നൃപ സ്തുവന്തി ।
തേഷാം തു പൂർണാഃ സകലാ മനോരഥാ
ധ്രുവം ഭവിഷ്യന്തി മമ പ്രസാദാത് ॥ 135 ॥
ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച:
ഇത്യേവം സ വരം ലബ്ധ്വാ രാജാ ഹൃഷ്ടമനാസ്തതഃ ।
ദണ്ഡവത്പ്രാണിപത്യാഹ ധന്യോഽഹം ത്വത്പ്രസാദതഃ ॥ 136 ॥
തതശ്ചാന്തർദധേ ദേവഃ ക്ഷണാദേവ മഹാമതേ ।
രാജാ നിർവൃത്തചേതാഃ സ ബഭൂവ മുനിസത്തമ ॥ 137 ॥
രാജ്ഞാ കൃതമിദം സ്തോത്രം സഹസ്രനാമസംജ്ഞകം ।
യഃ പഠേത്പരയാ ഭക്ത്യാ സ കൈവല്യമവാപ്നുയാത് ॥ 138 ॥
ന ചാസ്യ ദുഃഖം കുത്രാപി ജായതേ തസ്യ നാരദ ।
ജായതേ പരമൈശ്വര്യം പ്രസാദാച്ച മഹേഷിതുഃ ॥ 139 ॥
മഹാപദി ഭയേ ഘോരേ യഃ പഠേത്സ്തോത്രമുത്തമം ।
ശംഭോർനാമസഹസ്രാഖ്യം സർവമംഗലവർധനം ॥ 140 ॥
മഹാഭയഹരം സർവസുഖസമ്പത്തിദായകം ।
സ മുച്യതേ മഹാദേവപ്രസാദാൻമഹാഭയാത് ॥ 141 ॥
ദുർഭിക്ഷേ ലോകപീഡായാം ദേശോപദ്രവ ഏവ വാ ।
സമ്പൂജ്യ പരമേശാനം ധൂപദീപാദിഭിർമുനേ ॥ 142 ॥
യഃ പഠേത്പരയാ ഭക്ത്യാ സ്തോത്രം നാമസഹസ്രകം ।
ന തസ്യ ദേശേ ദുർഭിക്ഷം ന ച ലോകാദിപീഡനം ॥ 143 ॥
ന ചാന്യോപദ്രവോ വാപി ഭവേദേതത്സുനിശ്ചിതം ।
പർജന്യോപി യഥാകാലേ വൃഷ്ടിം തത്ര കരോതി ഹി ॥ 144 ॥
യത്രേദം പഠ്യതേ സ്തോത്രം സർവപാപപ്രണാശനം ।
സർവസസ്യയുതാ പൃഥ്വീ തസ്മിൻദേശേ ഭവേദ്ധ്രുവം ॥ 145 ॥
ന ദുഷ്ടബുദ്ധിർലോകാനാം തത്രസ്ഥാനാം ഭവേദപി ।
നാകാലേ മരണം തത്ര പ്രാണിനാം ജായതേ മുനേ ॥ 146 ॥
ന ഹിംസ്രാസ്തത്ര ഹിംസന്തി ദേവദേവപ്രസാദതഃ ।
ധന്യാ ദേശാഃ പ്രജാ ധന്യാ യത്ര ദേശേ മഹേശ്വരം ॥ 147 ॥
സമ്പൂജ്യ പാർഥിവം ലിംഗം പഠേദ്യത്രേദമുത്തമം ।
ചതുർദശ്യാം തു കൃഷ്ണായാം ഫാൽഗുനേ മാസി ഭക്തിതഃ ॥ 148 ॥
യഃ പഠേത്പരമേശസ്യ നാംനാം ദശശതാഖ്യകം ।
സ്തോത്രമത്യന്തസുഖദം ന പുനർജന്മഭാഗ്ഭവേത് ॥ 149 ॥
വായുതുല്യബലോ നൂനം വിഹരേദ്ധരണീതലേ ।
ധനേശതുല്യോ ധനവാൻ കന്ദർപസമരൂപവാൻ ॥ 150 ॥
വിഹരേദ്ദേവതാതുല്യോ നിഗ്രഹാനുഗ്രഹേ ക്ഷമഃ ।
ഗംഗായാം വാ കുരുക്ഷേത്രേ പ്രയാഗേ വാ മഹേശ്വരം ॥ 151 ॥
പരിപൂജ്യ പഠേദ്യസ്തു സ കൈവല്യമവാപ്നുയാത് ।
കാശ്യാം യസ്തു പഠേദേതത്സ്തോത്രം പരമമംഗലം ॥ 152 ॥
തസ്യ പുണ്യം മുനിശ്രേഷ്ഠ കിമഹം കഥയാമി തേ ।
ഏതത്സ്തോത്രപ്രസാദേന സ ജീവന്നേവ മാനവഃ ॥ 153 ॥
സാക്ഷാന്മഹേശതാമേതി മുക്തിരന്തേ കരസ്ഥിതാ ।
പ്രത്യഹം പ്രപഠേദേതദ്ബിൽവമൂലേ നരോത്തമഃ ॥ 154 ॥
സ സാലോക്യമവാപ്നോതി ദേവദേവപ്രസാദതഃ ।
യോ ഹ്യേതത്പാഠയേത്സ്തോത്രം സർവപാപനിബർഹണം ॥ 155 ॥
സ മുച്യതേ മഹാപാപാത്സത്യം സത്യം വദാമി തേ ।
ന തസ്യ ഗ്രഹപീഡാ സ്യാന്നാപമൃത്യുഭയം തഥാ ॥ 156 ॥
ന തം ദ്വിഷന്തി രാജാനോ ന വാ വ്യാധിഭയം ഭവേത് ।
പഠേദേതദ്ധൃദി ധ്യാത്വാ ദേവദേവം സനാതനം ॥ 157 ॥
സർവദേവമയം പൂർണം രജതാദ്രിസമപ്രഭം ।
പ്രഫുല്ലപങ്കജാസ്യം ച ചാരുരൂപം വൃഷധ്വജം ॥ 158 ॥
ജടാജൂടജ്വലത്കാലകൂടശോഭിതവിഗ്രഹം ।
ത്രിശൂലം ഡമരും ചൈവ ദധാനം ദക്ഷവാമയോഃ ॥ 159 ॥
ദ്വീപിചർമാംബരധരം ശാന്തം ത്രൈലോക്യമോഹനം ।
ഏവം ഹൃദി നരോ ഭക്ത്യാ വിഭാവ്യ തത്പഠേദ്യദി ॥ 160 ॥
ഇഹ ഭുക്ത്വാ പരം ഭോഗം പരത്ര ച മഹാമതേ ।
ശംഭോഃ സ്വരൂപതാം യാതി കിമന്യത്കഥയാമി തേ ॥ 161 ॥
തത്രൈവ സദ്ഭക്തിയുതഃ പഠേദിദം
സ്തോത്രം മമ പ്രീതികരം പരം മുനേ ।
മർത്യോ ഹി യോഽന്യഃ ഖലു സോഽപി കൃച്ഛ്രം
ജഗത് പവിത്രായത ഏവ പാപതഃ ॥ 162 ॥
॥ ഇതി ശ്രീമഹാദേവീഭാഗവതേ ഉപപുരാണേ ഭഗീരഥപ്രോക്തം ശിവസഹസ്രനാമസ്തോത്രം സമ്പൂർണ്ണം ॥
