DEVAI KRUTHAM SKANDA SAHASRANAMA STHOTHRAM

 

സ്കന്ദ സഹസ്രനാമ സ്തോത്രം 

ഈ സ്തോത്രം “ദേവൈഃ കൃതം സ്കന്ദ സഹസ്രനാമം” എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വിശിഷ്ട ഗ്രന്ഥഭാഗമാണ്. ഇത് ശിവ രഹസ്യം എന്ന ശൈവാഗമിക ഗ്രന്ഥത്തിലെ ഈശാഖ്യ ഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

---

🪔 1. ഉത്ഭവവും ഘടനയും

•  ഗ്രന്ഥം: ശിവ രഹസ്യം
• വക്താക്കൾ: ദേവന്മാർ (ദേവാ ഊചുഃ)
• വിഷയം: സ്കന്ദൻ / സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ 1000 നാമങ്ങൾ

ധ്യാനത്തിൽ സ്കന്ദനെ ഇങ്ങനെ കാണിക്കുന്നു:

• 🔥 വഹ്നിഗർഭം (അഗ്നിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചത്)
• 🌊 ഗാംഗേയം (ഗംഗയിൽ നിന്നു വളർന്നത്)
• 🐦 മയൂരവാഹനം (മയിൽ വാഹനം)
• ⚔️ ശക്തിധരൻ (വേൽ കൈയിൽ)
• 👶 കുമാരസ്വരൂപം
• 👁️ ഷണ്മുഖൻ (ആറ് മുഖങ്ങൾ)

👉 ഇത് സ്കന്ദന്റെ സമ്പൂർണ്ണ തത്ത്വരൂപം തന്നെയാണ്.

---

⚔️ 3. നാമങ്ങളുടെ താത്പര്യം (Theme-wise)

🔹 (A) പരബ്രഹ്മസ്വരൂപം

• “ബ്രഹ്മ”, “സച്ചിദാനന്ദവിഗ്രഹം”
• 👉 സ്കന്ദൻ = പരമസത്യം

---

🔹 (B) സൃഷ്ടി–സ്ഥിതി–സംഹാര ശക്തി

• “ജഗത്സ്രഷ്ടാ”, “ജഗത്പാതാ”, “സംഹാരകാരകഃ”
• 👉 ത്രിമൂർത്തിതത്ത്വം സ്കന്ദനിൽ

---

🔹 (C) ജ്ഞാനസ്വരൂപം

• “ജ്ഞാനം”, “വേദാന്തം”, “ഗുരു”
• 👉 സ്കന്ദൻ = ദിവ്യഗുരു (ഗുരുഗുഹൻ)

---

🔹 (D) യുദ്ധവീരസ്വഭാവം

• “താരകാസുരനാശനഃ”
• “ശൂരപദ്മശിരോഹരഃ”
• 👉 അസുരസംഹാരത്തിൽ മഹാവീരൻ

---

🔹 (E) സൗന്ദര്യവും കരുണയും

• “സർവാംഗസുന്ദരഃ”
• “കാരുണ്യാമൃതവാരിധി”
• 👉 ഭക്തർക്കുള്ള അനുകമ്പ

---

🔹 (F) യോഗ–ആത്മതത്ത്വം

• “യോഗജ്ഞഃ”, “യോഗപാരഗഃ”
• “തുരീയാവസ്ഥ”
• 👉 ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന്റെ മാർഗദർശി

---

🔹 (G) കാലതത്ത്വം

• “മുഹൂർത്തം”, “യമം”, “അഹോരാത്രം”
• 👉 സ്കന്ദൻ = സമയം തന്നെ

---

🔹 (H) യജ്ഞ–വേദതത്ത്വം

• “യജ്ഞം”, “ഹോതാ”, “അധ്വര്യു”
• 👉 വേദയജ്ഞങ്ങളുടെ ആത്മാവ്

---

🪔 4. പ്രധാന തത്ത്വസന്ദേശം

ഈ സഹസ്രനാമം പറയുന്നത്:

🔱 സ്കന്ദൻ വെറും ഒരു ദേവതയല്ല —
അവൻ തന്നെ ബ്രഹ്മം, ജ്ഞാനം, ശക്തി, സമയം, ഗുരു.

---

📿 5. ആരാധനാപ്രാധാന്യം

🔸 ജപഫലം:

• ✔️ വിഘ്നനാശം
• ✔️ ജ്ഞാനപ്രാപ്തി
• ✔️ ശത്രുനിവാരണം
• ✔️ ആത്മശാന്തി

========================================================================

ദേവാ ഉവാച ॥

സ്കന്ദനാമസഹസ്രസ്യ ഋഷിശ്ച പരമേശ്വരഃ ।
അനുഷ്ടുപ് ഛന്ദ ഏവാസ്യ സുബ്രഹ്മണ്യോഽധിദേവതാ ॥ 1 ॥

സൗം ബീജം ശക്തിരേവാസ്യ ശക്തിഃ പരതരാ സ്മൃതാ ।
ഗ്ലൗം കീലകം സർവകാമസിദ്ധ്യർഥേ ജപ ഈരിതഃ ॥ 2 ॥

---

🧘 ധ്യാനം

ഗാംഗേയം വഹ്നിഗർഭം ശരവണജനിതം ശക്തിഹസ്തം കുമാരം ।
ബ്രഹ്മണ്യം സ്കന്ദദേവം ഗുരുമചലഭിദം മന്ത്രതേജസ്വരൂപം ॥

സേനേശം താരകഘ്നം ഗണഗണസഹിതം കാർത്തികേയം 
ഷഡാസ്യം ।

സുബ്രഹ്മണ്യം മയൂരധ്വജരഥസഹിതം കാർത്തികേയം നമാമി ॥ 3 ॥

---

🔱 സഹസ്രനാമം ആരംഭം

ഓം സുബ്രഹ്മണ്യഃ സുരേശാനഃ സുരാരികുലനാശനഃ ।
ബ്രഹ്മണ്യോ ബ്രഹ്മവിദ് ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മവിദ്യാഗുരുർഗുരുഃ ॥ 4 ॥

ഈശാനഗുരുരവ്യക്തോ വ്യക്തരൂപഃ സനാതനഃ ।
പ്രധാനപുരുഷഃ കർത്താ കർമ കാര്യം ച കാരണം ॥ 5 ॥

ശ്രീകുമാരോ ഹ്യധിഷ്ഠാനോ ഭോക്താ ഭോഗശ്ച കേവലഃ ।
അനാദിനിധനഃ സാക്ഷീ നിയതം നിയമോ യമഃ ॥ 6 ॥

വാക്പതിർവാക്പ്രദോ വാഗ്മീ വാച്യോ വക്താ ച വാചകഃ ।
പിതാമഹഗുരുർലോകഃ ഗുരുസ്തത്ത്വാർത്ഥബോധകഃ ॥ 7 ॥

വേദാന്തോ വേദഗുഹ്യശ്ച വേദശാസ്ത്രപ്രഭേദകഃ ।
സർവവിദ്യാത്മകഃ ശാന്തശ്ചതുഷ്ഷഷ്ടികലാഗുരുഃ ॥ 8 ॥

മന്ത്രാർത്ഥോ മന്ത്രമൂർത്തിശ്ച മന്ത്രതന്ത്രപ്രവർത്തകഃ ।
മന്ത്രീ മന്ത്രോ മന്ത്രബീജം മഹാമന്ത്രോപദേശകഃ ॥ 9 ॥

മഹോത്സാഹോ മഹാശക്തിർമഹാശക്തിധരഃ പ്രഭുഃ ।
ജഗത്സ്രഷ്ടാ ജഗത്പാതാ ജഗന്മൂർത്തിർജഗന്മയഃ ॥ 10 ॥

ജഗദാദിരനാദിശ്ച ജഗദ്ബീജം ജഗദ്ഗുരുഃ ।
ജ്യോതിർമയഃ പ്രശാന്താത്മാ സച്ചിദാനന്ദവിഗ്രഹഃ ॥ 11 ॥

സുഖമൂർത്തിഃ സുഖകരഃ സുഖീ സുഖവരാകൃതിഃ ।
ജ്ഞാതാ ജ്ഞാനം ജ്ഞേയരൂപോ ജ്ഞപ്താ ജ്ഞാനഫലം ബുധഃ ॥ 12 ॥

വിഷ്ണുർജിഷ്ണുർഗ്രസിഷ്ണുശ്ച പ്രഭവിഷ്ണുഃ സഹിഷ്ണുജഃ ।
തിതിക്ഷ്ണുരജിരം ഭൂഷ്ണുർവർധിഷ്ണുഃ ശാന്തവിഗ്രഹഃ ॥ 13 ॥

ഋജുഃ സുഗൃഹ്യഃ സുലഭോ ദുർലഭോ ലോഭവർജിതഃ ।
അഭിജ്ഞോ ജ്ഞശ്ച യജ്ഞാത്മാ ശിവജ്ഞാനപ്രദോ ഗുഹഃ ॥ 14 ॥

ഹൃദയാദിരഹങ്കാരോ ഭൂതാദിർഭൂതഭാവിതഃ ।
ഭൂതം ഭവ്യം ഭവസുതോ ഭൂതഭവ്യഭവത്പ്രഭുഃ ॥ 15 ॥

ദേവസേനാപതിർനേതാ കുമാരോ ദേവനായകഃ ।
താരകാരിർമഹാവീരഃ ശൂരപദ്മശിരോഹരഃ ॥ 16 ॥

അനേകകോടിബ്രഹ്മാണ്ഡപരിപൂർണോഽസുരാന്തകഃ ।
സ്ഫുടാട്ടഹാസകൃത്താരകാസുരനാശനഃ ॥ 17 ॥

മഹാക്രോധോ മഹോത്സാഹോ മഹാബലപരാക്രമഃ ।
മഹാബുദ്ധിർമഹാസിദ്ധിർമഹാമായോ മഹാഭുജഃ ॥ 18 ॥

രണഭീമഃ ശത്രുഹരോ ധീരോ ദാന്തോ ഗുണോത്തരഃ ।
മഹാധനുർമഹാബാണോ മഹാദേവപ്രിയാത്മജഃ ॥ 19 ॥

മഹാഭുജോ മഹാപാദോ മഹാതന്ത്രോ മഹാദ്യുതിഃ ।
മഹർദ്ധിർമഹനീയാംഗോ മയൂരവരവാഹനഃ ॥ 20 ॥

മയൂരബർഹാതപത്രോ മയൂരനടനപ്രിയഃ ।
മഹാനുഭാവോഽമേയശ്രീരമേയാത്മാ മഹാപ്രഭുഃ ॥ 21 ॥

സഗുണോ ദുർഗുണദ്വേഷീ നിർഗുണോ നിർമലോഽമലഃ ।
ചഞ്ചലോ വിമലഃ കാന്തോ കമലാപതിപൂജിതഃ ॥ 22 ॥

കാലഃ കമലപത്രാക്ഷഃ കലികല്മഷനാശനഃ ।
മഹാരണോ മഹായോധോ മഹാബുദ്ധിപ്രദായകഃ ॥ 23 ॥

മഹാരഥോ മഹാഭാഗോ മഹാഭീഷ്ടഫലപ്രദഃ ।
ചന്ദ്രചൂഡാംഗഭൂഭാഗവിഹാരണവിശാരദഃ ॥ 24 ॥

ചന്ദ്രപീഡാകരാംഭോജപരിമൃഷ്ടഭുജാവലിഃ ।
ഈശാനനയനാനന്ദകന്ദോ ലാവണ്യശേവധിഃ ॥ 25 ॥

ലംബോദരസഹക്രീഡാലമ്പടഃ ശരസംഭവഃ ।
അമരീനയനാലോകചകോരീപൂർണചന്ദ്രമാഃ ॥ 26 ॥

സർവാംഗസുന്ദരഃ ശ്രീശഃ ശ്രീകരഃ ശ്രീപ്രദഃ ശിവഃ ।
വല്ലീസേനാപതിർവീരോ ജപാശോണഗ്രതാലുകഃ ॥ 27 ॥

ഷഡ്ജമധ്യമഗാന്ധാരതന്ത്രീസുമധുരസ്വരഃ ।
മേഘഗംഭീരനിർഘോഷഃ പ്രിയവാക് പ്രീതനിർജരഃ ॥ 28 ॥

സ്മിതവക്ത്രോ ഹ്യുത്പലാക്ഷശ്ചാരുഗംഭീരവീക്ഷണഃ ।
കർണാന്തദീർഘനയനഃ കർണഭൂഷണഭൂഷിതഃ ॥ 29 ॥

സുകുണ്ഡലശ്ചാരുഗണ്ഡഃ കംബുഗ്രീവോ മഹാഹനുഃ ।
പീനാംഗോ ഗൂഢജത്രുശ്ച പീനവൃത്തഭുജാവലിഃ ॥ 30 ॥

രത്നാംഗോ രത്നകേയൂരകങ്കണോ രത്നഭൂഷിതഃ ।
വ്യാകീർണകലസദ്വാമപ്രകോഷ്ഠവലയോജ്ജ്വലഃ ॥ 31 ॥

രേഖാങ്കുശധ്വജച്ഛത്രപാണിപദ്മമഹായുധഃ ।
ഛത്രാങ്കുശപതാകാബ്ജരേഖാരഞ്ജിതസത്കരഃ ॥ 32 ॥

സുരലോകാഭയകരബാലാരുണകരാവലിഃ ।
അംഗുലീയകരത്നാംശുദ്വിഗുണോദ്യന്നഖാങ്കുരഃ ॥ 33 ॥

പീനവക്ഷാ മഹാഹാരോ നവരത്നവിഭൂഷിതഃ ।
ഹിരണ്യഗർഭോ ഹേമാംഗോ ഹിരണ്യകവചോ ഹരഃ ॥ 34 ॥

ഹിരണ്മയശിരസ്ത്രാണോ ഹിരണ്യാക്ഷോ ഹിരണ്യദഃ ।
ഹിരണ്യനാഭസ്ത്രിവലീലലിതോദരസുന്ദരഃ ॥ 35 ॥

സുവർണസൂത്രവിലസദ്വിശങ്കടകടീതടഃ ।
പീതാംബരധരോ മുക്താസരോദ്ഭാസിതമധ്യമഃ ॥ 36 ॥

നവരത്നാവലിപ്രോദ്യന്മേഖലോഽംഗുലിഭൂഷണഃ ।
പീവരോരുഃ സുവൃത്തോദ്യത്സുജാനുഃ സുപ്രഗുൽഫകഃ ॥ 37 ॥

ശംഖചക്രാബ്ജകുലിശധ്വജരേഖാലസത്പദഃ ।
സുരേന്ദ്രമകുടപ്രോദ്യന്മണീരഞ്ജിതപാദുകഃ ॥ 38 ॥

പൂജ്യാംഘ്രിശ്ചാരുനഖരഃ സുരാലിനതപാദുകഃ ।
പാർവതീപാണികമലപരിമൃഷ്ടാംഗസുന്ദരഃ ॥ 39 ॥

മത്തമാതംഗഗമനോ മാന്യോ മാന്യഗുണാകരഃ ।
ക്രൗഞ്ചദൈത്യമഹോദ്ദാമവക്ഷഃസ്ഥലവിദാരണഃ ॥ 40 ॥

സുഗമോ ദുർഗമോ ദുർഗേ ദുരാരോഹോഽരിദുഃസഹഃ ।
സുഭഗഃ സുമുഖഃ സൂര്യഃ സൂര്യമണ്ഡലമധ്യഗഃ ॥ 41 ॥

സൃഷ്ടികർത്തോപസംഹർത്താ കൃപാസംരക്ഷിതാഖിലഃ ।
ജഗത്സ്രഷ്ടാ ജഗദ്ഭർത്താ ജഗത്സംഹാരകാരകഃ ॥ 42 ॥

സ്ഥാവരം ജംഗമോ ജേതാ വിജയോ വിജയപ്രദഃ ।
ജയശീലോ ജിതാരാതിർജിതമാനോ ജിതാസുരഃ ॥ 43 ॥

ജിതകാമോ ജിതക്രോധോ ജിതമോഹമദോ യുവാ ।
കാമദഃ കാമഭൃത്കാമീ കാമികാദ്യാഗമപ്രിയഃ ॥ 44 ॥

ജിതകല്പഃ കലിധ്വംസീ കൽഹാരകുസുമപ്രിയഃ ।
രാമോ രമയിതാരമ്യോ രമണീജനവല്ലഭഃ ॥ 45 ॥

രസജ്ഞോ രസമൂർത്തിശ്ച രസ്യോ നവരസാത്മകഃ ।
രസാത്മാ രസികാത്മാ ച രാസക്രീഡാപരോ രതിഃ ॥ 46 ॥

കോടിസൂര്യപ്രകാശാഭഃ സോമസൂര്യാഗ്നിലോചനഃ ।
കാലാഭിജ്ഞഃ കലാരൂപഃ കലാവാൻ സകലപ്രഭുഃ ॥ 47 ॥

ബിന്ദുനാദകലാമൂർത്തിഃ കാലാതീതഃ ക്ഷരാക്ഷരഃ ।
മാത്രാസ്വരാകൃതിശ്ചൈക ഏകമാത്രോ ദ്വിമാത്രകഃ ॥ 48 ॥

ത്രിമാത്രകശ്ചതുർമാത്രോ മാത്രതീതോഽതിമാത്രകഃ ।
വ്യഞ്ജനാത്മാ വിയുക്താത്മാ യുക്തോമുക്തിപ്രദോ ഗുരുഃ ॥ 49 ॥

വിസർജനീയോഽനുസ്വാരഃ സർവവർണതനുർമഹാൻ ।
അകാരാത്മാ ഉകാരാത്മാ മകാരാത്മാ ത്രിവർണകഃ ॥ 50 ॥

ഓങ്കാരശ്ച വഷട്കാരഃ സ്വാഹാകാരഃ സ്വധാകൃതിഃ ।
അകൃതിർഭവനോ ഹവ്യം ഹോതാഽധ്വര്യുർമഹാഹവിഃ ॥ 51 ॥

ബ്രഹ്മോദ്ഗാതാ സദസ്യശ്ച ബർഹിരിധ്മഃ സമിച്ചരുഃ ।
ഗവ്യഃ പശുഃ പുരോഡാശശ്ചാമിക്ഷാ വാജിവാഹനഃ ॥ 52 ॥

പവനഃ പാവനഃ പൂതഃ പവമാനഃ പരാകൃതിഃ ।
പവിത്രഃ പരിധിഃ പൂർണപാത്രഃ പൂർണമനോരഥഃ ॥ 53 ॥

വിശോധനഃ പശുപതിഃ പശുപാശവിമോചകഃ ।
പാകയജ്ഞോ മഹായജ്ഞോ യജ്ഞോ യജ്ഞപതിര്യജുഃ ॥ 54 ॥

യജ്ഞാംഗോ യജ്ഞ ഇജ്യശ്ച യജ്വാ യജ്ഞഫലപ്രദഃ ।
യജ്ഞാംഗഭൂര്യജ്ഞഭൂമിര്യജ്ഞശ്രീര്യജ്ഞവാഹനഃ ॥ 55 ॥

യാജ്ഞികോ യജ്ഞവിധ്വംസീ യജ്ഞേശോ യജ്ഞരക്ഷകഃ ।
സഹസ്രബാഹുർവിശ്വാത്മാ സഹസ്രാക്ഷഃ സഹസ്രപാത് ॥ 56 ॥

സഹസ്രവദനോ നിത്യഃ സഹസ്രാത്മാ വിരാട് സ്വരാട് ।
സഹസ്രശീർഷാ വിശ്വശ്ച തേജഃ പ്രാജ്ഞോ ഹ്യഥാത്മവാൻ ॥ 57 ॥

അണുർബൃഹത് കൃശഃ സ്ഥൂലോ ദീർഘോ ഹ്രസ്വോ ലഘുർഗുരുഃ ।
സൂക്ഷ്മഃ സൂക്ഷ്മതരോഽനന്തോ വിശ്വരൂപോ നിരഞ്ജനഃ ॥ 58 ॥

അമൃതേശോഽമൃതാഹാരോഽമൃതദാതാഽമൃതാംഗവാൻ ।
അഹോരൂപസ്ത്രിയാമാ ച സന്ധ്യാരൂപോ ദിനാത്മകഃ ॥ 59 ॥

മുഹൂർതോ ഘടികാരൂപോ യമരൂപോ യമാത്മകഃ ।
പൂർവാഹ്ണരൂപോ മധ്യാഹ്നരൂപഃ സായാഹ്നരൂപകഃ ॥ 60 ॥

അപരാഹ്ണോഽതിനിപുണഃ സവനാത്മാ പ്രജാകരഃ ।
വേദ്യോ വേദയിതാ വൈദ്യോ വേദദ്രഷ്ടാ വിദാംവരഃ ॥ 61 ॥

വിനയഃ സത്യസന്ധശ്ച വിദ്വാൻ വിദ്വജ്ജനപ്രിയഃ ।
വിശ്വഗോപ്താ വിശ്വഭോക്താ വിശ്വകൃദ് വിശ്വഭേഷജം ॥ 62 ॥

വിശ്വംഭരോ വിശ്വപതിർവിശ്വേശോ വിശ്വതോമുഖഃ ।
വിശ്വസാക്ഷീ വിശ്വഹന്താ വീരോ വിശ്വംഭരാധിപഃ ॥ 63 ॥

വീരബാഹുർവീരഹന്താ വീരാഗ്ര്യോ വീരസൈനികഃ ।
വീരവാദപ്രിയഃ ശൂരഃ ശൂരസേനഃ സുരാധിപഃ ॥ 64 ॥

ശൂരപദ്മാസുരദ്വേഷീ താരകാസുരഭഞ്ജനഃ ।
താരാധിപസ്താരഹാരഃ ശൂരഹന്താ സുരാർചിതഃ ॥ 65 ॥

ശരവാൻ ശരസംഭൂതഃ ശക്തഃ ശരവണോദ്ഭവഃ ।
ശാംഭവഃ ശങ്കരഃ ശംഭുഃ സാധുഃ സാധുജനപ്രിയഃ ॥ 66 ॥

സാരംഗഃ സാഗരഃ സർവഃ ശർവഃ ശർവപ്രിയഃ സ്വരാട് ।
ഗംഗാധരോഽതിഗംഭീരോ ഗഭീരഹൃദയോഽനഘഃ ॥ 67 ॥

അമോഘഘോഷോ വിക്രമ്യഃ ശംഭുഃ ശക്രപ്രപൂജിതഃ ।
ചക്രപാണിശ്ചക്രപതിർദിക്ചക്രാന്തമഹീപതിഃ ॥ 68 ॥

സാർവഭൗമഃ സുരപതിഃ സർവലോകാഭിരക്ഷകഃ ।
ചിദ്രൂപഃ സത്യസങ്കല്പഃ സത്യഃ സത്യവതാംവരഃ ॥ 69 ॥

സത്യപ്രിയഃ സത്യപതിഃ സത്യലോകജനപ്രിയഃ ।
ഭൂതോ ഭവ്യോ ഭൂതനാഥോ ഭാവാഭാവവിവർജിതഃ ॥ 70 ॥

ഭൂതാദിർഭൂതമധ്യസ്ഥോ ഭൂതവിപ്ലവകാരകഃ ।
ഭൂതിഭൂഷിതസർവാംഗോ ഭൂതാധിഷ്ഠാനകോഽവ്യയഃ ॥ 71 ॥

ബീജരൂപോ ഗുണാനിധിസ്തേജോരാശിരകല്മഷഃ ।
കല്മഷഘ്നഃ കല്യഹീനഃ കാരുണ്യാമൃതവാരിധിഃ ॥ 72 ॥

കല്യാണമൂർത്തിഃ കല്യാണാചലകാർമുകസംഭവഃ ।
കാമാത്മാ കാമദഃ കാന്തഃ കാമക്രോധവിവർജിതഃ ॥ 73 ॥

ഗോപ്താ ഗോപായിതാ ഗുപ്തിർഗുണാതീതോ ഗുണാശ്രയഃ ।
സത്വമൂർത്തീ രജോമൂർത്തിസ്തമോമൂർത്തിശ്ചിദാത്മകഃ ॥ 74 ॥

ദേവസേനാപതിർദിവ്യമഹിമാ മഹിമാകരഃ ।
പ്രകാശകൃതപാപഘ്നഃ പവനഃ പാവനോഽനലഃ ॥ 75 ॥

കൈലാസനിലയഃ കാന്തഃ കനകാചലസന്നിഭഃ ।
വിദ്രുമോ വേദമൂർത്തിശ്ച വ്യാകൃതിഃ കൃതിരക്ഷകഃ ॥ 76 ॥

ഇന്ദ്രോപേന്ദ്രാദിവന്ദ്യാംഘ്രിരുരുജംഘ ഉരുക്രമഃ ।
വിക്രാന്തോ വിജയാക്രാന്തോ വിജയീ വിനയപ്രിയഃ ॥ 77 ॥

അവിനീതജനധ്വംസീ സർവാപഗുണവർജിതഃ ।
ശേഷാചലൈകനിലയോ വല്ലീവാഞ്ഛിതവിഭ്രമഃ ॥ 78 ॥

ശാംഭവഃ ശംഭുതനയഃ ശങ്കരാംഗവിഭൂഷണഃ ।
സ്വയംഭൂഃ സ്വവശഃ സ്വസ്ഥഃ പുഷ്കരഃ പുരഭിദ്ഭവഃ ॥ 79 ॥

മനുർമാനവഗോപ്താ ച സ്ഥവിഷ്ഠഃ സ്ഥവിരോ യുവാ ।
ബാലഃ ശിശുർനിത്യയുവാ നിത്യകൗമാരവാൻ മഹാൻ ॥ 80 ॥

അഗ്രാഹ്യരൂപോ ഗ്രാഹ്യശ്ച സുഗ്രാഹ്യഃ സുന്ദരാകൃതിഃ ।
പ്രമർദനഃ പ്രഭൂതശ്രീർലോഹിതാക്ഷോഽരിമർദനഃ ॥ 81 ॥

ത്രിധാമാ ത്രികകുബ്ഭവ്യസ്ത്രിലോകനിലയോ ലയഃ ।
ശർമദഃ ശർമവാൻ ശർമീ ശരണ്യഃ ശരണാലയഃ ॥ 82 ॥

സ്ഥാണുഃ സ്ഥിരതരഃ സ്ഥേയാൻ സ്ഥിരശ്രീഃ സ്ഥിരവിക്രമഃ ।
സ്ഥിരപ്രതിജ്ഞഃ സ്ഥിരധീർവിശ്വരേതാഃ പ്രജോദ്ഭവഃ ॥ 83 ॥

അവ്യയഃ പ്രത്യയഃ പ്രഷ്ടഃ സർവജ്ഞഃ സർവദർശനഃ ।
സർവവാഗീശ്വരഃ സിദ്ധഃ ശിവയോഗീ ശിവപ്രിയഃ ॥ 84 ॥

മനസ്വീ മാനദോ മാന്യോ ജൈഗീഷവ്യഗുരുർബുധഃ ।
സമാത്മാ സമദർശീ ച സമ്മതഃ സമദർശനഃ ॥ 85 ॥

ഭസ്മത്രിപുണ്ഡ്രധാരീ ച രുദ്രാക്ഷകരകങ്കണഃ ।
ശിവലിംഗാർചനപ്രീതഃ ഷഡക്ഷരജപാദരഃ ॥ 86 ॥

ശുചിഃ ശുചിമനാഃ ശുദ്ധഃ ശുചികീർത്തിഃ ശുചിശ്രവാഃ ।
രൗദ്രകർമാ മഹാകർമാ രുദ്രാംശോ രുദ്രസംഭവഃ ॥ 87 ॥

അനേകമൂർധാവിശ്വാത്മാനേകബാഹുരരിന്ദമഃ ।
വീരബാഹുഗണാധ്യക്ഷോ വിഷ്വക്സേനോ വിതർദനഃ ॥ 88 ॥

സർവദഃ സർവഗഃ സർവഃ സർവവേദാന്തഗോചരഃ ।
കവിഃ പുരാണഃ ശാസ്താ ച സുബ്രഹ്മണ്യാലയോ ഹരിഃ ॥ 89 ॥

ഭ്രാജിഷ്ണുർവിഷ്ണുവിനുതഃ കൃഷ്ണകേശഃ കൃശോദരഃ ।
ഭോജനം ഭാജനം ഭോക്താ വിശ്വഭോക്താ വിശാം പതിഃ ॥ 90 ॥

വിശ്വയോനിർവിശാലാക്ഷോ വിരാഗോ വീരസേവിതഃ ।
പുഷ്യഃ പുരുയശാഃ പൂജ്യഃ പുരുകീർത്തിഃ പുനർവസൂഃ ॥ 91 ॥

സുരേന്ദ്രഃ സർവലോകേന്ദ്രോ മഹേന്ദ്രോപേന്ദ്രവന്ദിതഃ ।
വിശ്വവേദ്യോ വിശ്വപതിർവിശ്വഭുഗ്വിശ്വഭേഷജം ॥ 92 ॥

മധുർമധുരസംഗീതോ മാധവഃ ശുചിരൂഷ്മലഃ ।
ശുക്ലഃ ശുഭ്രഗുണഃ ശുക്രഃ ശോകഹർത്താ ശുചിസ്മിതഃ ॥ 93 ॥

മഹേഷ്വാസോ വിഗുപ്തശ്ച മഹീഭർതാ മഹീപതിഃ ।
മരീചിർദമനോ മായീ മാതംഗഗതിരുദ്രുതഃ ॥ 94 ॥

ഹംസഃ സുപർണഃ സുമനാ ഭുജംഗാഭഭുജാവലിഃ ।
പദ്മനാഭഃ പശുപതിഃ പാപഘ്നഃ പാപപാരഗഃ ॥ 95 ॥

പണ്ഡിതഃ പരവീരഘ്നഃ സ്കന്ധഃ സേനാപതിർമഹാൻ ।
അർഷണോ ദുഷ്ടശാസ്താ ച ദുർധർഷോ യുദ്ധഹർഷണഃ ॥ 96 ॥

വിശ്വാത്മാ സുവിധേയാത്മാ വിശ്വപ്രഖ്യാതവിക്രമഃ ।
സന്മാർഗദർശകോ മാർഗരക്ഷകോ മാർഗപാലകഃ ॥ 97 ॥

അനിരുദ്ധോഽനിരുദ്ധശ്രീരാദിത്യോ ദൈത്യമർദനഃ ।
അനിമേഷോ നിമേഷോഽഥസ്ത്രിജഗദ്ഗ്രാമണിർഗുണീ ॥ 98 ॥

സംവൃതാത്മാ നിവൃത്താത്മാ സർവാത്മാഽമിതവിക്രമഃ ।
അർചിഷ്മാനച്യുതപ്രീതഃ പാശഭൃത്പാവകോ മരുത് ॥ 99 ॥

സോമഃ സൗമ്യഃ സോമനുതഃ സോമയുക് സോമഭൂഷണഃ ।
സർവസാമപ്രിയഃ സാമ സർവയജ്ഞസ്തുതോ ഗുരുഃ ॥ 100 ॥

ഉപശാന്തിരുമാസൂനുരുത്ഫുല്ലമുഖപങ്കജഃ ।
അമൃത്യുരസുരാരാതിർമൃത്യുഭയോജ്ഝിതഃ ॥ 101 ॥

മന്ദാരകുസുമാപീഡോ മദനാന്തകവല്ലഭഃ ।
മാല്യവാൻ മദനാകാരോ മാലതീകുസുമപ്രിയഃ ॥ 102 ॥

സുപ്രസാദഃ സുരാധ്യക്ഷഃ സുമുഖഃ സുമഹായശാഃ ।
വൃഷപർവാ വിരൂപാക്ഷോ വൃഷസേനോ വൃഷോദരഃ ॥ 103 ॥

മുക്തോ മുക്തഗതിർഭോക്താ മുകുന്ദോ മുദ്ഗരോ മുനിഃ ।
ശ്രുതവാൻ ശ്രുതശാസ്ത്രശ്ച ശ്രുതിഗമ്യഃ ശ്രുതിസ്തുതഃ ॥ 104 ॥

വർധമാനോ വനരതിഃ വാനപ്രസ്ഥനിഷേവിതഃ ।
വാഗ്വിദോ വാവദൂകാത്മാ വാസുദേവോ വരപ്രദഃ ॥ 105 ॥

മഹേശ്വരോ മഹേശ്വാസഃ ശക്തിഹസ്തസ്ത്രിശൂലധൃക് ।
ഓജസ്തേജശ്ച തേജസ്വീ പ്രതാപീ സുപ്രതാപവാൻ ॥ 106 ॥

ഋദ്ധിഃ സമൃദ്ധിഃ സംസിദ്ധിഃ സുസിദ്ധിഃ സിദ്ധസേവിതഃ ।
അമൃതാംശുശ്ചാമൃതപോ ഹ്യമൃതശ്ചാമൃതപ്രദഃ ॥ 107 ॥

ചന്ദ്രമാശ്ചന്ദ്രവദനശ്ചണ്ഡശ്ചന്ദ്രസുശീതലഃ ।
മതിമാന്നീതിമാന്നീതിഃ കീർത്തിമാൻ കീർത്തിവർധനഃ ॥ 108 ॥

ഔഷധം ചൗഷധീനാഥഃ പ്രതീപോ ഭവമോചനഃ ।
ഭാസ്കരോ ഭാസ്കരതരോ ഭാനുഃ പാശവിമോചനഃ ॥ 109 ॥

ചതുര്യുഗവ്യവസ്ഥാതാ യുഗധർമ്മപ്രവർത്തകഃ ।
അയുഗോ മിഥുനം യോഗോ യോഗജ്ഞോ യോഗപാരഗഃ ॥ 110 ॥

മഹാശനോ മഹാദാതാ മഹാഘോരപരാക്രമഃ ।
യുഗാന്തകൃദ്യുഗാവർത്തോ ദൃശ്യാദൃശ്യസ്വരൂപവാൻ ॥ 111 ॥

സഹസ്രജിത്സഹസ്രാത്മാ സഹസ്രായുധമണ്ഡിതഃ ।
അനന്തശൂരസംഹർതാ സുപ്രതിഷ്ഠഃ സുശങ്കരഃ ॥ 112 ॥

അക്രോധഃ ക്രോധഹന്താ ച ശത്രുക്രോധവിവർധനഃ ।
വിശ്വമൂർത്തിർവിശ്വബാഹുർവിശ്വദൃക് വിശ്വതോമുഖഃ ॥ 113 ॥

വിശ്വപോ വിശ്വനേതാ ച ദ്യാവാഭൂമ്യോർവിവർധനഃ ।
അപാംനിധിരകർതാ ച അന്നദോ വിനയോജ്ജ്വലഃ ॥ 114 ॥

ഷാണ്മാതുരോഽംബുജഭവഃ പ്രാണദഃ പ്രാണവർധനഃ ।
സ്കന്ദഃ സ്കന്ദധരോ ധുര്യോ ധൈര്യവാൻ ധൈര്യവിവർധനഃ ॥ 115 ॥

ജിതാരാതിർധനാധ്യക്ഷോ വൈദ്യനാഥോഽനസൂയകഃ ।
ദേവദേവോ ബൃഹദ്ഭാനുഃ സ്വഭാനുഃ പദ്മവല്ലഭഃ ॥ 116 ॥

അകുലഃ കുലനേതാ ച കുലേഷ്ടശ്ച കുലേശ്വരഃ ।
കുലാചലസുതാസൂനുരസുഹൃച്ചാസുരാർദനഃ ॥ 117 ॥

നിധിർനിധിപതിഃ പദ്മഃ ശംഖോ നിധിപതിഃ പതിഃ ।
ശതാനന്ദഃ ശതാവർത്തഃ ശതായുശ്ച ശതായുധഃ ॥ 118 ॥

പദ്മാസനഃ പദ്മനേത്രഃ പദ്മാംഘ്രിഃ പദ്മസംസ്ഥിതഃ ।
കാരണാത്മാ ച കാര്യാത്മാ കാമാത്മാ കാമവർധനഃ ॥ 119 ॥

ത്രിശരീരഃ ശരീരീ ച ശരീരാരോഗ്യവർധനഃ ।
ജാഗ്രത് പ്രപഞ്ചാധിപതിർവിശ്വലോകേശ്വരേശ്വരഃ ॥ 120 ॥

സുഷുപ്തിസ്ഥോ ഭീമസേനോ മഹാസേനസ്തുരീയകഃ ।
സ്വാപനഃ സ്വഃപതിർലീനോ വിശ്വമൂർത്തിർവിലോചനഃ ॥ 121 ॥

വീരായുധോ വീരവേഷോ വീരായുധകരോജ്ജ്വലഃ ।
സർവലക്ഷണസമ്പന്നോ ലക്ഷ്മീവാൻ സർവലക്ഷണഃ ॥ 122 ॥

സമയജ്ഞോ യജ്ഞസേനഃ സമാധിഃ സാമവല്ലഭഃ ।
അമലോ മാന്യസുപ്രീതോ വല്ലഭോ ബലവാൻ ബലഃ ॥ 123 ॥

അഹേതുർഹേതുമാൻ ഹേതുർഹേതിധൃക് ഹർത്തുരാശ്രയഃ ।
വിക്ഷരോ രോഹിതോ രക്തോ വിരക്തോ വിജനപ്രിയഃ ॥ 124 ॥

മഹീധരോ മാതരിശ്വാ മാംഗല്യോ മകരാലയഃ ।
മധ്യഃ ശതാദിരക്ഷോഭ്യോ രക്ഷോദാരണവിക്രമഃ ॥ 125 ॥

ഗുഹോ ഗുഹാശയോ ഗോപ്താ ഗുഹേശോ ഗുണവർധനഃ ।
നിരുദ്യോഗോ മഹോദ്യോഗോ നിരീഹോ നിർണയോ മധുഃ ॥ 126 ॥

മഹാവേഗോ മഹാക്രോധോ മഹാപ്രാണോ മഹേശ്വരഃ ।
അമൃതാശ്യമൃതാഹാരോ മിതഭാഷീ മിതാർഥവിത് ॥ 127 ॥

അക്ഷോഭ്യഃ ക്ഷോഭകൃത് ക്ഷേമഃ ക്ഷേമവാൻ ക്ഷോഭനാശനഃ ।
രുദ്രോ രുദ്രപ്രിയോ മത്തോ മത്തകേകിവഹഃ പരഃ ॥ 128 ॥

ധർമാധർമവിദാം ശ്രേഷ്ഠോ വൈകുണ്ഠോ വാസവപ്രിയഃ ।
പരിധീരപരാക്രാന്തഃ പരിതുഷ്ടഃ പരാസുഹൃത് ॥ 129 ॥

രഞ്ജനോ രണഗോ രുഷ്ടോ രമണോ രാത്രിവർധനഃ ।
വിരജോ വിക്രമോ വിദ്വാൻ വീരഭദ്രപ്രിയഃ ക്രതുഃ ॥ 130 ॥

വിനായകാനുജോ ധാതാ നന്ദപ്രിയസഖോ വടുഃ ।
സർവശക്തിമതാം ശ്രേഷ്ഠഃ സർവദൈത്യഭയങ്കരഃ ॥ 131 ॥

ശത്രുഘ്നഃ സർവലോകേശഃ ശത്രുശ്ലാഘ്യപരാക്രമഃ ।
ശിശിരോ വർഷകോ ഗ്രീഷ്മോ വസന്തോ മാധവോ മധുഃ ॥ 132 ॥

വസന്തകേലിനിരതോ വനകേലിവിശാരദഃ ।
പുഷ്പധൂലീപരിചിതോ വനപല്ലവശേഖരഃ ॥ 133 ॥

ജലകേലീപരിവൃതോ ജഹ്നുകന്യോപലാലിതഃ ।
ഗാംഗേയോ ഗീതകുശലോ ഗംഗാപൂരവിഹാരണഃ ॥ 134 ॥

ഗംഗാധരോ ഗണപതിർഗണയൂഥസമാവൃതഃ ।
വിശ്രാമോ വിക്രമോദ്ധൂതോ വിശ്വഭുഗ്വിശ്വദക്ഷിണഃ ॥ 135 ॥

വിശ്വഗോ വിശ്വധൃഗ് ഘോരോ വിശ്വരക്ഷണതത്പരഃ ।
വിനതാനന്ദകാരീ ച പാർവതീപ്രാണനന്ദനഃ ॥ 136 ॥

വിശാഖഃ ഷണ്മുഖഃ ശാസ്താ കാർത്തികേയോ വരപ്രദഃ ।
॥ 137 ॥

---

🔚 സമാപനം

॥ ഇതി ശിവരഹസ്യാന്തർഗതേ ഈശാഖ്യേ ദേവൈഃ കൃതം സ്കന്ദസഹസ്രനാമസ്തോത്രം സമ്പൂർണം ॥